Utaridi 2.0 Staging

Lebo: António Guterres

  • Sudan Yalalamikia Visa ya al-Burhan Kwenda UNGA

    Sudan Yalalamikia Visa ya al-Burhan Kwenda UNGA

    NEW YORK — Mvutano umeibuka kati ya Sudan na Marekani kuhusu visa ya mkuu wa jeshi la Sudan, Abdel Fattah al-Burhan, ambaye amepangwa kuiwakilisha nchi yake katika kikao cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa mjini New York.

    Kwa mujibu wa Reuters, Marekani imekuwa ikizuia kutoa visa kwa al-Burhan wakati mvutano ukiendelea kuhusu pendekezo la kusitisha mapigano nchini Sudan kwa siku 90.

    Balozi wa Sudan katika Umoja wa Mataifa, Al-Harith Idriss Al-Harith, amemwandikia Katibu Mkuu António Guterres akieleza wasiwasi kwamba utoaji wa visa unaonekana kuhusishwa na kukubaliwa kwa pendekezo hilo la kusitisha mapigano.

    Sudan yaunganisha visa na mpango wa kusitisha mapigano

    Pendekezo hilo limehusishwa na Massad Boulos, mshauri mwandamizi wa Marekani anayeshughulikia masuala ya Afrika na Mashariki ya Kati.

    Jeshi la Sudan limekuwa na mashaka kuhusu baadhi ya juhudi za kusitisha mapigano, likisema mipango fulani inaweza kuipa nafasi Rapid Support Forces (RSF) kujipanga upya.

    Reuters imeripoti kuwa Sekretarieti ya Umoja wa Mataifa imelifikisha suala la visa kwa mamlaka za Marekani, huku Guterres akieleza wasiwasi kuhusu hali hiyo.

    Vita vya Sudan vyafika UNGA

    Sudan imekuwa katika vita tangu Aprili 2023 kati ya jeshi linaloongozwa na al-Burhan na RSF. Mgogoro huo umesababisha vifo, mamilioni ya watu kukimbia makazi yao na mahitaji makubwa ya kibinadamu.

    Suala la visa sasa linaongeza mwelekeo mwingine wa kidiplomasia katika mgogoro huo, kwa sababu Marekani, kama nchi mwenyeji wa makao makuu ya Umoja wa Mataifa, ina wajibu chini ya makubaliano yake na UN kuhusu upatikanaji wa makao makuu kwa wawakilishi wa nchi wanachama.

    Kwa Sudan, mjadala sasa hauhusu tu nani atakayehutubia UNGA, bali pia uhusiano kati ya diplomasia ya kimataifa, masharti ya kusitisha mapigano na juhudi za kumaliza vita.

    Chanzo: Reuters

  • UNGA Ni Nini na Kwa Nini Dunia Hukutana New York?

    UNGA Ni Nini na Kwa Nini Dunia Hukutana New York?

    NEW YORK — Kwa siku chache kila Septemba, jengo la Umoja wa Mataifa mjini New York hugeuka kuwa moja ya maeneo muhimu zaidi ya diplomasia duniani. Marais, mawaziri wakuu, mawaziri na wanadiplomasia hukutana katika kile kinachojulikana kama Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa — UN General Assembly, au UNGA.

    Mwaka huu ni kikao cha 81 cha Baraza Kuu. Mjadala Mkuu umeanza Septemba 22 na utaendelea hadi Septemba 26, kabla ya kuhitimishwa Septemba 28. Kaulimbiu yake ni “Restoring trust, managing transformation: a United Nations that delivers for all.”

    Lakini UNGA ni nini hasa, ina mamlaka gani, na kwa nini hotuba zinazotolewa New York hufuatiliwa duniani kote?

    Nchi 193, kila moja ikiwa na kura moja

    Baraza Kuu ni chombo kikuu cha majadiliano, utungaji sera na uwakilishi ndani ya Umoja wa Mataifa.

    Tofauti kubwa ni kwamba nchi zote 193 wanachama wa UN zina nafasi ndani yake, na kila nchi ina kura moja.

    Hii ina maana kuwa katika Baraza Kuu, Tanzania ina kura moja, Marekani ina kura moja, China ina kura moja, na taifa dogo pia lina kura moja.

    Kwa nchi zinazoendelea, hasa za Afrika, Asia na Amerika Kusini, mfumo huu unatoa jukwaa ambalo sauti zao zinaweza kuwasilishwa moja kwa moja mbele ya jumuiya ya kimataifa.

    UNGA inaweza kufanya nini?

    Baraza Kuu linaweza kujadili masuala mbalimbali yanayohusu amani na usalama, maendeleo, haki za binadamu, afya, uchumi, mabadiliko ya tabianchi na ushirikiano wa kimataifa.

    Pia linaidhinisha bajeti ya Umoja wa Mataifa, linachagua wanachama wasio wa kudumu wa Baraza la Usalama na kushiriki katika mchakato wa uteuzi wa Katibu Mkuu.

    Katika masuala muhimu kama amani na usalama, bajeti na uchaguzi fulani, maamuzi yanahitaji wingi wa theluthi mbili. Masuala mengine yanaweza kuamuliwa kwa wingi wa kawaida.

    Lakini kuna tofauti muhimu kati ya UNGA na Baraza la Usalama.

    UNGA si Baraza la Usalama

    Baraza la Usalama lina wanachama 15: watano wa kudumu na 10 wanaochaguliwa.

    Wanachama watano wa kudumu — Marekani, China, Urusi, Ufaransa na Uingereza — wana uwezo wa kura ya turufu, maarufu kama veto.

    Baraza la Usalama lina jukumu la msingi la kudumisha amani na usalama wa kimataifa na, katika mazingira fulani, linaweza kuweka vikwazo au kuidhinisha matumizi ya nguvu.

    Baraza Kuu, kwa upande mwingine, mara nyingi hutoa mapendekezo badala ya maamuzi yanayolazimisha nchi kutekeleza hatua fulani.

    Hata hivyo, kura zake zinaweza kuwa na uzito mkubwa wa kisiasa kwa sababu zinaonyesha namna mataifa mengi duniani yanavyojipanga kuhusu suala fulani.

    Kwa nini hotuba za UNGA ni muhimu?

    Mjadala Mkuu ndiyo sehemu inayoonekana zaidi ya mkutano.

    Viongozi hutumia jukwaa hilo kueleza mtazamo wa nchi zao kuhusu masuala ya kimataifa, kuwasilisha vipaumbele vya sera zao za nje na wakati mwingine kujibu moja kwa moja mataifa mengine.

    Lakini sehemu nyingine muhimu ya UNGA hutokea nje ya ukumbi.

    Pembeni mwa mkutano hufanyika mikutano mingi ya ana kwa ana kati ya viongozi, mawaziri na wanadiplomasia. Hapa ndipo mazungumzo kuhusu migogoro, biashara, usalama na makubaliano mengine yanaweza kufanyika bila kuwa sehemu ya hotuba rasmi.

    Kwa hiyo, wakati dunia inasikiliza kinachosemwa kwenye jukwaa, wanadiplomasia pia hufuatilia kile kinachotokea kwenye mikutano ya pembeni.

    Kwa nini UNGA 2026 ni muhimu?

    Kikao cha mwaka huu kinafanyika wakati dunia inakabiliwa na migogoro kadhaa kwa wakati mmoja.

    Vita vya Marekani na Iran, migogoro ya Gaza na Yemen, vita vya Ukraine, Sudan na Congo ni miongoni mwa masuala yanayotawala diplomasia ya kimataifa. Sambamba na hayo kuna mabadiliko ya tabianchi, hali ya uchumi wa dunia, ukosefu wa usawa na mjadala unaoongezeka kuhusu akili bandia.

    Takribani wakuu 130 wa nchi na serikali wanatarajiwa kuhudhuria High-Level Week ana kwa ana.

    Katibu Mkuu António Guterres pia ametumia hotuba yake ya mwisho katika Mjadala Mkuu akiwa madarakani kutaka ushirikiano mkubwa wa kimataifa na mageuzi ya taasisi za Umoja wa Mataifa.

    Jukwaa lisilo na serikali ya dunia

    Umoja wa Mataifa si serikali ya dunia, na UNGA haiwezi kuamuru mataifa makubwa kufanya kila jambo linalopitishwa na wanachama wake.

    Lakini hapa ndipo umuhimu wake ulipo.

    Ni moja ya maeneo machache duniani ambako karibu kila taifa linaweza kusimama mbele ya jumuiya ya kimataifa, kueleza msimamo wake na kuwa na kura sawa ndani ya Baraza Kuu.

    Ndiyo maana kila Septemba macho ya dunia huelekezwa New York.

    Si kwa sababu hotuba zote hubadilisha dunia, bali kwa sababu katika kipindi hicho kifupi tunaweza kuona kwa uwazi zaidi nchi zinakubaliana kuhusu nini, zinapingana kuhusu nini — na mfumo wa kimataifa unaelekea wapi.

    Chanzo: Umoja wa Mataifa, Associated Press

  • Guterres Aonya Dunia Katika Hotuba Yake ya Mwisho UNGA

    Guterres Aonya Dunia Katika Hotuba Yake ya Mwisho UNGA

    NEW YORK — Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, António Guterres, ametumia hotuba yake ya mwisho mbele ya Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa akiwa madarakani kutoa wito kwa viongozi wa dunia kukomesha migogoro, kurekebisha taasisi za kimataifa na kuweka mfumo madhubuti wa kusimamia hatari zinazotokana na akili bandia (AI).

    Guterres ametoa hotuba hiyo Jumanne, Septemba 22, wakati wa ufunguzi wa mjadala mkuu wa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa mjini New York. Muhula wake wa pili na wa mwisho kama Katibu Mkuu unamalizika Desemba 31, 2026.

    Katika hotuba hiyo, Guterres ameonya kuhusu kuongezeka kwa migawanyiko ya kijiografia na kisiasa duniani, huku vita na migogoro ikiendelea katika maeneo mbalimbali. Amesisitiza umuhimu wa diplomasia na ushirikiano wa kimataifa badala ya matumizi ya nguvu katika kutatua migogoro.

    Gaza na suluhisho la mataifa mawili

    Kuhusu Israel na Palestina, Guterres amerudia msimamo wake wa kutaka suluhisho la mataifa mawili, akisisitiza haja ya kuwa na Israel na Palestina zinazoishi pamoja kwa amani na usalama.

    Kauli hiyo imekuja wakati suala la Palestina likitarajiwa kuwa moja ya mada kubwa katika mkutano wa mwaka huu wa UNGA, sambamba na migogoro mingine ya Mashariki ya Kati.

    AI yahitaji usimamizi wa kimataifa

    Guterres pia ameweka mkazo mkubwa katika maendeleo ya akili bandia. Ametaka kuwepo mfumo wa kimataifa wa kusimamia hatari zinazoweza kutokana na teknolojia hiyo, ukiungwa mkono na uangalizi huru na unaoaminika.

    Kwa mtazamo wake, kasi ya maendeleo ya teknolojia inalazimisha mataifa kujenga mifumo ya ushirikiano ambayo inaweza kukabiliana na hatari zake bila kuzuia manufaa yanayoweza kupatikana.

    Mabadiliko ya tabianchi

    Katibu Mkuu huyo pia amezitaka nchi kuongeza hatua dhidi ya mabadiliko ya tabianchi na amesisitiza kanuni kwamba wanaochafua mazingira wanapaswa kubeba gharama za athari wanazosababisha.

    Ameunganisha changamoto za tabianchi, teknolojia, vita na migawanyiko ya kisiasa na hoja pana zaidi: kwamba taasisi zilizoundwa katika mazingira ya dunia ya miongo kadhaa iliyopita zinahitaji kubadilishwa ili ziweze kukabiliana na hali ya sasa.

    Mwisho wa miaka 10 katika uongozi wa UN

    Hotuba hiyo imekuwa na uzito wa pekee kwa kuwa ndiyo hotuba yake ya mwisho katika mjadala mkuu wa Baraza Kuu akiwa Katibu Mkuu.

    Guterres alianza kuiongoza UN Januari 2017 na, baada ya mihula miwili, ataondoka madarakani mwishoni mwa mwaka huu.

    Akiwa anakaribia mwisho wa miaka yake 10 katika nafasi hiyo, ujumbe wake kwa viongozi waliokusanyika New York umejikita katika hoja moja kuu: dunia inaweza kuwa inabadilika kwa kasi, lakini changamoto zake haziwezi kutatuliwa na nchi zikifanya kazi kila moja peke yake.

    Chanzo: Umoja wa Mataifa, Reuters