Utaridi 2.0 Staging

Kategoria: UCHAMBUZI

  • Mkataba wa Mecca Waibua Swali: Kwa Nini Gaza Haikulindwa?

    Mkataba wa Mecca Waibua Swali: Kwa Nini Gaza Haikulindwa?

    Makala ya maoni iliyoandikwa na Junaid S. Ahmad katika Middle East Monitor imeibua mjadala kuhusu tofauti kati ya mwitikio wa baadhi ya nchi kubwa za Kiislamu kwa vita vya Gaza na hatua za haraka za kijeshi zilizochukuliwa chini ya Mkataba wa Mecca baada ya Saudi Arabia kushambuliwa.

    Ahmad anasema kwa miaka mitatu Gaza imekumbwa na uharibifu mkubwa, vifo vya raia, mashambulizi dhidi ya hospitali, njaa na kuanguka kwa maeneo ya makazi, huku serikali zenye ushawishi katika ulimwengu wa Kiislamu zikitoa matamko, kuitisha mikutano na kulaani hali hiyo bila kuchukua hatua za kijeshi zenye uzito.

    Kwa mtazamo wa mwandishi, tofauti hiyo imeonekana wazi baada ya Pakistan, Saudi Arabia na Uturuki kuanza utekelezaji wa Mkataba wa Ulinzi wa Mecca, hatua iliyofungua uwezekano wa ushirikiano mkubwa wa kijeshi kwa ajili ya kulinda Saudi Arabia.

    Makala hiyo pia inahoji nafasi ya Pakistan katika mpango huo. Ahmad anakumbusha kuwa mwaka 2015 Bunge la Pakistan lilikataa kujiingiza moja kwa moja katika vita vya Yemen, likitofautisha kati ya kulinda ardhi ya Saudi Arabia na kushiriki katika vita vya kikanda.

    Mwandishi anaonya kuwa ushiriki wa Islamabad dhidi ya Jeshi la Yemen linaloongozwa na Ansarullah unaweza kuathiri uhusiano wake na Iran na kuibua maswali kuhusu nafasi ya Pakistan kama mpatanishi katika migogoro ya Mashariki ya Kati.

    Hoja kuu ya makala hiyo ni swali la vipaumbele: kwa nini kiwango hicho cha uhamasishaji wa kijeshi hakikuonekana wakati Gaza ikiharibiwa, lakini kimejitokeza kwa kasi baada ya usalama wa Saudi Arabia kutishiwa? Huu ni msimamo wa mwandishi wa makala, si taarifa ya habari inayothibitisha msimamo rasmi wa serikali zilizotajwa.

    Chanzo: Middle East Monitor — Makala ya maoni ya Junaid S. Ahmad.

  • Miaka Mitatu ya Vita Gaza Yabadilisha Maisha kwa Kina

    Miaka Mitatu ya Vita Gaza Yabadilisha Maisha kwa Kina

    Miaka mitatu ya vita Gaza imeacha athari kubwa katika karibu kila eneo la maisha ya Wapalestina, kuanzia afya na elimu hadi uchumi, makazi na miundombinu ya msingi.

    Kwa mujibu wa uchambuzi wa Al Jazeera, uharibifu wa hospitali, shule, barabara na mifumo ya maji umeongeza utegemezi wa misaada na kufanya urejeshwaji wa huduma za msingi kuwa mgumu zaidi.

    Vita pia zimeathiri uchumi wa eneo hilo kwa kiwango kikubwa, huku biashara nyingi zikisimama, ajira zikiteketea na familia nyingi kupoteza vyanzo vya mapato.

    Katika sekta ya elimu, watoto wengi wamekosa masomo kwa muda mrefu kutokana na uharibifu wa shule na kuendelea kwa hali ya ukosefu wa usalama. Mfumo wa afya nao umeendelea kufanya kazi chini ya shinikizo kubwa kutokana na majeruhi wengi na uhaba wa vifaa.

    Changamoto kubwa sasa si tu kusitisha mapigano, bali pia namna ya kujenga upya huduma na maisha ya kila siku katika eneo ambalo limepata uharibifu mkubwa kwa kipindi cha miaka mitatu.

    Chanzo: Al Jazeera.

  • Somo la historia: je Hormuz ni sawa na makosa ya Marekani Vietnam?

    Somo la historia: je Hormuz ni sawa na makosa ya Marekani Vietnam?

    Uchambuzi mpya kutoka Middle East Eye umeibua mjadala mzito kuhusu mivutano katika Lango la Hormuz, ukifananisha hali hiyo na “Somo la Vietnam” kwa Marekani. Mchambuzi kutoka Chuo Kikuu cha Zaim cha Istanbul anabainisha kuwa nguvu kuu ya kijeshi ya Marekani imeshindwa kufikia lengo lake kuu: kuhakikisha usalama wa usafirishaji wa meli za kibiashara.

    Ripoti inaonyesha kuwa licha ya Marekani kuwa na uwezo wa kushambulia na kuharibu miundombinu ya kijeshi ya Iran, hatua hizo hazijarejesha hali ya kawaida ya usalama baharini. Hali ya kutokuwa na uhakika imeifanya Iran kuwa na nguvu kubwa ya kijiopolitika na kiuchumi, kwani inaweza kuongeza gharama za kimataifa kwa kusumbua usafirishaji wa bidhaa bila kulazimika kuingia kwenye vita kamili.

    Uchambuzi huo unasisitiza kuwa katika zama hizi, ubora wa silaha haukupi ushindi wa kisiasa. Badala yake, Iran inatumia mbinu za “asymmetric” kuonyesha kuwa Marekani haina uwezo wa kulazimisha matokeo ya kisiasa kupitia vitisho vya kijeshi pekee. Hii inaiweka Washington katika njia panda ya kimkakati, ikilazimika kutafuta njia mbadala za kidiplomasia ili kuzuia mdororo wa kiuchumi wa kimataifa unaotokana na kufungwa au kuharibiwa kwa njia hii muhimu ya biashara ya mafuta duniani.

  • Iran Yaijibu Fed kwa Hisabati: Fomula ya Ghalibaf Inamaanisha Nini?

    Iran Yaijibu Fed kwa Hisabati: Fomula ya Ghalibaf Inamaanisha Nini?

    Kifupi: Spika wa Bunge la Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, ametumia fomula ya kiuchumi kuwasilisha ujumbe kuhusu uwezo wa Mlango-Bahari wa Hormuz na Bab el-Mandeb kuathiri bei za nishati, mfumuko wa bei na hatimaye maamuzi ya sera ya fedha ya Marekani.

    TEHRAN — Katika ujumbe usio wa kawaida unaochanganya jiografia ya kisiasa na uchumi, Spika wa Bunge la Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, amegeuza kanuni maarufu ya sera ya fedha ya Taylor Rule kuwa ujumbe kuhusu umuhimu wa njia mbili nyeti za biashara duniani.

    Ghalibaf aliwasilisha kile alichokiita “Straits Taylor Rule”, akiongeza katika fomula hiyo vigezo vinavyowakilisha Mlango-Bahari wa Hormuz — SOH — na Bab el-Mandeb — BEM.

    Ujumbe wake kwa lugha rahisi ni huu: kadiri usafirishaji katika njia hizo unavyovurugika, ndivyo gharama za nishati na bidhaa zinavyoweza kuongezeka, kuongeza shinikizo la mfumuko wa bei na kufanya kazi ya Federal Reserve kuwa ngumu zaidi.

    Taylor Rule ni nini?

    Taylor Rule ni kanuni maarufu katika uchumi inayohusisha kiwango cha riba kinachofaa na mambo kama kiwango cha riba kisichoichochea wala kuibana sana uchumi, mfumuko wa bei, lengo la mfumuko wa bei na tofauti kati ya uzalishaji halisi na uwezo wa uchumi.

    Federal Reserve yenyewe inaeleza Taylor Rule kama mojawapo ya kanuni rahisi zinazoweza kutumika kuchambua mwelekeo unaofaa wa kiwango cha riba.

    Ghalibaf akaichukua dhana hiyo na kuongeza vipengele viwili vya kijiografia: Hormuz na Bab el-Mandeb.

    Hoja yake si kwamba Iran ina mamlaka ya kuamua kiwango cha riba cha Marekani. Ni ujumbe wa kisiasa na kiuchumi kwamba matukio katika njia muhimu za nishati yanaweza kusababisha mshtuko wa bei ambao benki kuu za mbali, ikiwemo Fed, zitalazimika kuzingatia katika maamuzi yao.

    Kwa nini Hormuz na Bab el-Mandeb?

    Mlango-Bahari wa Hormuz ni njia muhimu kwa usafirishaji wa mafuta na gesi kutoka Ghuba kuelekea masoko ya dunia.

    Bab el-Mandeb, kwa upande mwingine, inaunganisha Bahari Nyekundu na Ghuba ya Aden na ni sehemu muhimu ya njia ya biashara inayopita kuelekea Mfereji wa Suez.

    Matatizo katika njia hizo yanaweza kuongeza gharama za mafuta, usafirishaji na bima. Athari hizo zinaweza kusambaa kutoka kwenye bei za nishati hadi gharama za uzalishaji na usafirishaji wa bidhaa nyingine.

    Hapo ndipo ujumbe wa Ghalibaf unapolenga: riba inaweza kupunguza mahitaji ndani ya uchumi, lakini haiwezi yenyewe kufungua njia ya bahari iliyovurugika.

    Fed Tayari Inakabiliwa na Shinikizo

    Ujumbe huo umekuja wakati bei za nishati na athari zake kwa mfumuko wa bei zikiwa sehemu muhimu ya mjadala wa sera ya fedha.

    Federal Reserve imepandisha kiwango chake cha riba kwa pointi 0.25 za asilimia hadi asilimia 3.75–4, hatua iliyochukuliwa katika mazingira ya mfumuko wa bei unaoendelea na misukosuko ya nishati inayohusishwa na migogoro ya Mashariki ya Kati.

    Hivyo, fomula ya Ghalibaf inaweza kuonekana kama kejeli ya kisiasa, lakini inagusa tatizo halisi la kiuchumi: benki kuu zinaweza kutumia riba kupambana na athari za mfumuko wa bei, lakini uwezo wao wa kutatua chanzo cha mshtuko wa ugavi wa nishati ni mdogo.

    Muktadha na Athari

    Ujumbe huu ni sehemu ya mjadala mpana zaidi kuhusu namna usalama wa Mashariki ya Kati unavyoweza kuathiri uchumi wa dunia.

    Iran haiamui sera ya fedha ya Marekani, na Taylor Rule yenyewe si fomula inayolazimisha Federal Reserve kuweka kiwango fulani cha riba.

    Lakini ujumbe wa Ghalibaf unasisitiza uhusiano ambao masoko yanautazama kwa karibu: Hormuz na Bab el-Mandeb zikitetereka, athari zinaweza kufika kutoka kwenye bei ya pipa la mafuta hadi kwenye maamuzi ya benki kuu.

    Kwa lugha ya siasa, Tehran imetuma ujumbe kwa Washington.

    Safari hii, ujumbe huo umeandikwa kwa hisabati.

    Vyanzo: MarketWatch, Federal Reserve

  • Diplomasia ya Kuta: Kwa Nini Marekani Inanyima Viongozi wa Palestina Visa za UN?

    Diplomasia ya Kuta: Kwa Nini Marekani Inanyima Viongozi wa Palestina Visa za UN?

    Kifupi: Uamuzi wa Marekani wa kuwanyima visa Rais wa Palestina Mahmoud Abbas na maafisa wengine wa ngazi ya juu kwa mwaka wa pili mfululizo umeibua upya mjadala kuhusu mpaka kati ya mamlaka ya Washington juu ya uhamiaji na wajibu wake kama mwenyeji wa makao makuu ya Umoja wa Mataifa.

    Katika diplomasia ya kimataifa, New York ina nafasi ya kipekee. Ndiko viongozi kutoka mataifa yenye urafiki na uhasama hukutana chini ya paa moja katika Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa.

    Lakini mgogoro kuhusu visa za viongozi wa Palestina umeibua swali kubwa zaidi: Je, nchi inayohifadhi makao makuu ya UN inapaswa kuwa na uwezo gani wa kuamua nani anaweza kufika kwenye jukwaa hilo?

    Marekani imekataa kutoa visa kwa Rais wa Palestina, Mahmoud Abbas, pamoja na baadhi ya maafisa wengine wa Palestina wanaotaka kushiriki mikutano ya Umoja wa Mataifa mjini New York.

    Washington imetetea hatua hiyo kwa kueleza kwamba uongozi wa Palestina haujatimiza masharti na mageuzi ambayo Marekani imekuwa ikiyataka, huku pia ikiikosoa Ramallah kwa hatua zake katika taasisi za kimataifa.

    Mahakama za Kimataifa Ziko Katikati ya Mgogoro

    Moja ya maeneo muhimu ya mvutano ni Palestina kutumia taasisi za kimataifa.

    Uongozi wa Palestina umetumia Mahakama ya Kimataifa ya Haki (ICJ), Mahakama ya Kimataifa ya Jinai (ICC) na majukwaa mengine ya Umoja wa Mataifa katika kutafuta uwajibikaji wa Israel na kuendeleza hoja yake ya kutambuliwa kwa taifa la Palestina.

    Marekani na Israel zimekosoa baadhi ya hatua hizo. Washington imekuwa ikisema kwamba masuala ya msingi ya mgogoro wa Israel na Palestina yanapaswa kutatuliwa kupitia mazungumzo ya moja kwa moja badala ya hatua ambazo inaona kuwa za upande mmoja katika taasisi za kimataifa. Suala linaloonekana na wengi kama jaribio la Washington kumtetea Tel Aviv baada ya mahakama hayo kuwapata viongozi wa Israel kuwa na makosa hata kutoa ilani ya kukamatwa kwao.

    Kwa upande wa Palestina, kutumia taasisi hizo kunawasilishwa kama matumizi ya njia zinazopatikana chini ya mfumo wa kimataifa katika kutafuta haki, uwajibikaji na utambuzi.

    Hapo ndipo suala la visa linapovuka mipaka ya uhamiaji na kuingia moja kwa moja katika siasa za nguvu.

    Visa Kama Chombo cha Shinikizo?

    Katika mahusiano ya kimataifa, kuzuia visa kunaweza kutumika kama njia ya kuweka shinikizo kwa serikali, maafisa au watu binafsi wasioendana na sera za taifa mtoa Visa.

    Kwa mantiki hiyo, hatua ya Washington inaweza kutazamwa kama sehemu ya shinikizo lake kwa uongozi wa Palestina kubadili baadhi ya sera na mikakati yake ya kidiplomasia.

    Baadhi wamedai kwamba lengo pekee la Marekani ni “kuinyamazisha Palestina.” haswa baada ya Palestina kupata uungwaji mkubwa pale ambapo zaidi ya mataifa 157 yameitambua rasmi.

    Washington yenyewe inasema hatua zake zinahusiana na sera na vitendo vya uongozi wa Palestina ambavyo inaamini vinadhoofisha matarajio ya amani. Ingawa ulimwengu umeshuhudia kuwa viongozi mbalimbali wa Utawala wa Kizayuni wa Israel wamekuwa wako mstari wa mbele kuhakikisha hakuna amani katika eneo hilo.

    Wakosoaji, kwa upande mwingine, wanaona matumizi ya mamlaka ya visa dhidi ya viongozi wanaotaka kushiriki shughuli za UN kuwa yanazua tatizo la msingi: mwenyeji wa jukwaa la dunia anaweza kuwa pia mhusika mwenye maslahi makubwa katika mgogoro unaojadiliwa ndani ya jukwaa hilo.

    Marekani Ina Wajibu Gani?

    Makao makuu ya Umoja wa Mataifa yapo New York chini ya makubaliano maalumu kati ya Marekani na UN.

    Mfumo huo unaiwekea Marekani wajibu wa kuwezesha shughuli za Umoja wa Mataifa na upatikanaji wa makao makuu kwa wawakilishi wanaohusika na kazi rasmi za shirika.

    Hata hivyo, Washington pia imekuwa ikisisitiza mamlaka yake chini ya sheria za Marekani, ikiwemo katika masuala ya usalama na sera za nje.

    Mvutano kati ya misingi hiyo miwili — mamlaka ya nchi mwenyeji na uhuru wa taasisi ya kimataifa — ndiyo unaolifanya suala la Abbas kuwa kubwa zaidi kuliko visa ya mtu mmoja.

    Diplomasia ya Kidijitali Inaweza Kuwa Njia Mbadala

    Kunyimwa visa hakumaanishi moja kwa moja kwamba Palestina itanyamazishwa katika Umoja wa Mataifa.

    Katika mazingira ambayo kiongozi hawezi kufika New York, ushiriki kupitia video unaweza kuwa njia mbadala, kama ilivyotumika katika mazingira mengine ya UN.

    Hata hivyo, kuhutubia kupitia skrini si sawa kabisa na uwepo wa ana kwa ana. Mikutano ya pembeni, mazungumzo ya faragha, mikutano na viongozi wengine na shughuli za kidiplomasia zinazofanyika nje ya ukumbi ni sehemu muhimu ya wiki ya Baraza Kuu.

    Kwa hiyo, suala halisi si dakika chache za hotuba pekee. Ni upatikanaji wa mfumo mzima wa diplomasia unaozunguka UNGA.

    Je, Makao Makuu ya UN Yanaweza Kuhamishwa?

    Kila mgogoro kuhusu visa unapojitokeza, swali hili hurudi: je, Umoja wa Mataifa unapaswa kuendelea kuwa na makao yake makuu katika nchi ambayo inaweza kuwa mhusika mkubwa katika migogoro inayojadiliwa?

    Ni mjadala halali kuulizwa, lakini hakuna msingi wa kutosha kwa sasa kusema kwamba tukio hili litasababisha kuhamishwa kwa makao makuu ya UN kutoka Marekani.

    Hatua kama hiyo ingehitaji mchakato mkubwa wa kisiasa, kifedha na kitaasisi.

    Kwa hiyo, badala ya kutabiri kuhama kwa UN, jambo la kufuatilia ni iwapo mgogoro huu utaongeza shinikizo la kutengeneza utaratibu wenye nguvu zaidi wa kuhakikisha wajumbe wanaostahili kushiriki katika shughuli za Umoja wa Mataifa hawazuiwi na migogoro yao na nchi mwenyeji.

    Hitimisho

    Mgogoro wa visa za Mahmoud Abbas unaonyesha tatizo ambalo limekuwepo katika mfumo wa Umoja wa Mataifa kwa muda mrefu: makao makuu ya taasisi inayokusudia kuwa jukwaa la dunia yapo ndani ya mamlaka ya taifa moja lenye maslahi yake ya kisiasa na kimkakati.

    Marekani inaeleza hatua zake dhidi ya uongozi wa Palestina kupitia hoja za sheria, sera za nje na mchakato wa amani. Palestina, kwa upande wake, inaendelea kutumia taasisi za kimataifa kama sehemu ya mkakati wake wa kutafuta utambuzi na uwajibikaji.

    Hivyo swali kubwa halibaki kuwa kama Abbas atasimama kwenye jukwaa la New York.

    Ni hili: wakati maslahi ya nchi mwenyeji yanapogongana na haki ya uwakilishi katika taasisi ya kimataifa, nani anayepaswa kuweka mipaka?

    Tupe maoni yako.

  • Mtego wa Washington: Jinsi Marekani Inavyodhibiti ‘Mishipa ya Damu’ ya Venezuela

    Mtego wa Washington: Jinsi Marekani Inavyodhibiti ‘Mishipa ya Damu’ ya Venezuela

    WASHINGTON, MAREKANI — Kauli mpya ya Waziri wa Nishati wa Marekani, Chris Wright, imeweka wazi kiwango ambacho Washington sasa ina ushawishi juu ya sekta muhimu zaidi ya uchumi wa Venezuela: mafuta.

    Katika mahojiano na kipindi cha This Week cha ABC News, Wright alisema Marekani ina “ushawishi mkubwa” juu ya Venezuela kwa sababu inadhibiti mauzo ya mafuta yake nje ya nchi. Akaongeza kwamba, katika mazingira hayo, Caracas “inalazimika kufanya kazi kwa ushirikiano” na Washington.

    Kauli hiyo ni muhimu kwa sababu mafuta si bidhaa nyingine tu kwa Venezuela. Ni uti wa mgongo wa uchumi wake, chanzo kikuu cha fedha za kigeni na moja ya nyenzo muhimu zaidi za mamlaka ya serikali.

    Mtego wa kifedha: Mafuta yanatoka, lakini nani anadhibiti fedha?

    Tangu Januari, Washington imeeleza mfumo ambao mafuta ya Venezuela yanaruhusiwa kuingia katika masoko, lakini mauzo yake yanasimamiwa na Marekani na mapato yanaweza kuwekwa katika akaunti zinazodhibitiwa na Marekani.

    Hapa ndipo swali la uhuru wa kiuchumi linapoibuka.

    Kwa kawaida, taifa lenye rasilimali linatarajiwa kuamua linamuuzia nani, kwa masharti gani na namna mapato yake yatakavyotumiwa. Lakini katika mfumo huu, uwezo wa Venezuela kufanya maamuzi hayo kwa uhuru umewekewa mipaka mikubwa.

    Washington inasema hatua hizo zinalenga kulinda mapato ya Venezuela, kuleta uthabiti, kuongeza uzalishaji na kuvutia uwekezaji. Serikali ya Trump pia imewasilisha ushirikiano huo kama njia ya kufufua sekta ya mafuta iliyodorora kwa miaka mingi.

    Lakini lugha ya Wright mwenyewe inaonyesha upande mwingine wa uhusiano huo: nguvu zisizo sawa mezani.

    Anaposema Venezuela “inalazimika” kushirikiana na Marekani kwa sababu Washington inadhibiti njia ya mafuta yake kuelekea masoko ya nje, tunapata picha ya uhusiano ambao upande mmoja una uwezo mkubwa wa kuamua masharti.

    Ushirikiano au utegemezi mpya?

    Hapa ndipo hoja mbili zinapogongana.

    Kwa upande wa Washington, mpango unaweza kutazamwa kama njia ya kuingiza mitaji, teknolojia na wawekezaji wapya katika sekta ya mafuta ya Venezuela, huku serikali ya Caracas ikiendelea kupata mapato kupitia kodi, mirabaha na shughuli za uzalishaji.

    Kwa upande wa wakosoaji, hata hivyo, suala kuu si kama Venezuela itapata fedha. Swali ni: nani mwenye mamlaka ya mwisho juu ya mafuta hayo na mapato yake?

    Ikiwa nchi haiwezi kuuza rasilimali yake kuu nje bila kupitia mfumo unaodhibitiwa na taifa jingine, basi mpaka kati ya “ushirikiano” na utegemezi wa kiuchumi unakuwa mwembamba sana.

    Uchambuzi wa Utaridi: Udhibiti wa njia ni udhibiti wa nguvu

    Katika siasa za kimataifa, si lazima umiliki kisima cha mafuta ili kudhibiti nguvu yake.

    Ukidhibiti soko, njia ya mauzo, fedha na masharti ya uwekezaji, unaweza kuwa na ushawishi mkubwa juu ya mwenye kisima chenyewe.

    Huo ndio msingi wa kile kinachotokea Venezuela.

    Washington inaweza kusema inaleta utulivu na uwekezaji; Caracas inaweza kuona fursa ya kufufua uzalishaji wake. Lakini kauli ya Wright inaonyesha ukweli muhimu zaidi wa kijiopolitiki: Venezuela kwa sasa haikai katika meza hiyo ikiwa na nguvu sawa na Marekani.

    Kwa hiyo mjadala haupaswi kuishia kwenye swali la kama mafuta yatauzwa zaidi.

    Swali kubwa ni hili:

    Je, Venezuela inarejea katika soko la dunia kama taifa linalodhibiti rasilimali zake — au kama taifa ambalo njia ya kufikia utajiri wake mkubwa zaidi inadhibitiwa kutoka Washington?