Utaridi 2.0 Staging

Lebo: Baraza la Usalama

  • Ruto Ataka Afrika Ipewe Nafasi ya Kudumu Baraza la Usalama

    Ruto Ataka Afrika Ipewe Nafasi ya Kudumu Baraza la Usalama

    NEW YORK — Rais wa Kenya, William Ruto, ametaka mageuzi katika Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa ili Afrika ipate uwakilishi wa kudumu katika chombo hicho chenye jukumu la msingi la kulinda amani na usalama wa kimataifa.

    Akihutubia kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, Ruto amesema mfumo wa sasa hauakisi idadi ya wanachama wa Umoja huo wala mabadiliko yaliyotokea duniani tangu kuanzishwa kwake mwaka 1945.

    Rais huyo ameeleza kuwa ingawa nchi zote 193 zina kura katika Baraza Kuu, nchi tano pekee zina viti vya kudumu na mamlaka ya kura ya turufu katika Baraza la Usalama. Amesisitiza kwamba nchi 54 za Afrika, zinazounda zaidi ya robo ya wanachama wa Umoja wa Mataifa, hazina hata kiti kimoja cha kudumu.

    Afrika yataka kushiriki katika maamuzi

    Ruto amesema hali hiyo inaacha bara linalojadiliwa mara kwa mara katika masuala ya migogoro na operesheni za kulinda amani bila nafasi ya kudumu katika maamuzi yanayolihusu.

    Msimamo huo unaendana na madai ya muda mrefu ya Umoja wa Afrika ya kupanuliwa kwa Baraza la Usalama na kuongezwa kwa uwakilishi wa bara hilo. Rais wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa pia ameweka uwakilishi wa Afrika miongoni mwa masuala ya kipaumbele katika mageuzi ya chombo hicho.

    Nini kinachofuata?

    Mageuzi ya Baraza la Usalama yanahitaji makubaliano ya nchi wanachama kuhusu idadi na aina ya viti, pamoja na mabadiliko ya Mkataba wa Umoja wa Mataifa. Kwa sasa, hotuba ya Ruto inaongeza sauti ya Kenya katika mjadala unaoendelea kuhusu nafasi ya Afrika katika mfumo wa kimataifa.

    Chanzo: Umoja wa Mataifa; People Daily Kenya.

  • UNGA81: Afrika Yatakiwa Kupewa Nafasi Kubwa Baraza la Usalama

    UNGA81: Afrika Yatakiwa Kupewa Nafasi Kubwa Baraza la Usalama

    NEW YORK — Rais wa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, Khalilur Rahman, amesema Afrika haiwezi kuendelea kusubiri bila kikomo kupata uwakilishi unaostahili katika Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa.

    Akifungua General Debate ya UNGA81 mjini New York, Rahman amesema mageuzi ya Baraza la Usalama yanapaswa kulifanya kuwa lenye uwakilishi mpana zaidi, uwazi na muundo unaoakisi hali ya sasa ya kijiografia duniani.

    Amesema kuhakikisha maeneo ambayo hayajawakilishwa vya kutosha yanapata nafasi ya haki kunapaswa kubaki kuwa kipaumbele.

    Afrika katikati ya hoja ya mageuzi

    Rahman ameielekeza hoja hiyo moja kwa moja Afrika, akibainisha kuwa baada ya miongo minane ya Umoja wa Mataifa, bara lenye idadi kubwa zaidi ya nchi wanachama kwa kanda bado halijawakilishwa ipasavyo katika Baraza la Usalama.

    Afrika ina nchi 54 wanachama wa Umoja wa Mataifa na imekuwa eneo muhimu la shughuli za kulinda amani za UN, lakini haina kiti cha kudumu katika Baraza la Usalama.

    Rahman amesema hali hiyo inagusa masuala ya haki, usawa na uaminifu wa Umoja wa Mataifa yenyewe.

    Mfumo uliojengwa mwaka 1945

    Baraza la Usalama lina wanachama 15. Marekani, China, Russia, Ufaransa na Uingereza ndizo nchi tano zenye viti vya kudumu na mamlaka ya kura ya turufu. Nchi nyingine 10 huchaguliwa kwa vipindi vya miaka miwili.

    Muundo huo umetokana kwa kiasi kikubwa na mazingira ya kimataifa baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, huku wito wa kuufanyia mageuzi ukiongezeka kutokana na mabadiliko ya kisiasa, kiuchumi na idadi ya watu duniani.

    Swali la uwakilishi wa Afrika

    Nchi za Afrika zimekuwa zikishinikiza mageuzi ya Baraza la Usalama kwa muda mrefu, ikiwa ni pamoja na kupitia msimamo wa pamoja wa Umoja wa Afrika kuhusu uwakilishi wa bara hilo.

    Kauli ya Rais wa UNGA81 inaongeza uzito wa kisiasa kwa mjadala huo katika wiki ambayo viongozi wengi wa Afrika wanatumia jukwaa la New York kuzungumzia mageuzi ya taasisi za kimataifa.

    Chanzo: Umoja wa Mataifa

  • Erdoğan UNGA: Ataka Mageuzi UN, Aweka Palestina Mbele

    Erdoğan UNGA: Ataka Mageuzi UN, Aweka Palestina Mbele

    NEW YORK — Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdoğan ametumia hotuba yake katika kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA) kukosoa muundo wa sasa wa Baraza la Usalama na kuitaka jumuiya ya kimataifa kuongeza shinikizo la kidiplomasia kuhusu Palestina.

    Erdoğan amesema mfumo ambao maamuzi ya zaidi ya mataifa 190 yanaweza kutegemea mataifa matano yenye nafasi za kudumu katika Baraza la Usalama hauwakilishi kwa usawa hali ya dunia ya sasa.

    Mageuzi ya Umoja wa Mataifa

    Hoja hiyo inaendeleza msimamo wa muda mrefu wa Ankara kwamba taasisi za kimataifa zilizoundwa baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia zinahitaji kurekebishwa ili kutoa uwakilishi mkubwa zaidi kwa mataifa mengine.

    Katika hotuba yake, Erdoğan alikosoa pia matumizi ya kura ya turufu na muundo wa uanachama wa kudumu wa Baraza la Usalama.

    Kwa mtazamo wake, kushindwa kwa Baraza hilo kuchukua hatua katika baadhi ya migogoro mikubwa kumedhoofisha imani katika mfumo wa Umoja wa Mataifa.

    Palestina na Gaza

    Palestina ilikuwa sehemu nyingine kubwa ya hotuba yake.

    Erdoğan alitaka mataifa ambayo bado hayajatambua taifa la Palestina yafikirie upya misimamo yao na akataka shinikizo kubwa zaidi la kimataifa dhidi ya Israel kuhusu Gaza.

    Pia alizungumzia vurugu za walowezi katika Ukingo wa Magharibi na hali inayozunguka maeneo matakatifu mjini Jerusalem.

    Uturuki imekuwa mkosoaji mkubwa wa operesheni za Israel katika Gaza na imezitaja kama mauaji ya kimbari. Israel imekanusha tuhuma hizo na kusema operesheni zake zinalenga vitisho vya kiusalama.

    Dunia yenye vituo vingi vya nguvu

    Kwa ujumla, hotuba ya Erdoğan iliunganisha masuala mawili: mgogoro wa Palestina na hoja pana kuhusu nani anayeshikilia mamlaka katika mfumo wa kimataifa.

    Kwa Ankara, mageuzi ya Umoja wa Mataifa si mjadala wa kiutawala pekee. Ni swali la kama mataifa ya Afrika, Asia, Amerika Kusini na maeneo mengine yatakuwa na nafasi kubwa zaidi katika maamuzi yanayohusu amani na usalama wa dunia.

    Na katika UNGA ya mwaka huu, Erdoğan amerudisha hoja hiyo mezani: je, mfumo uliojengwa mwaka 1945 bado unaweza kuiwakilisha dunia ya 2026?

    Chanzo: Reuters, Umoja wa Mataifa

  • UNGA Ni Nini na Kwa Nini Dunia Hukutana New York?

    UNGA Ni Nini na Kwa Nini Dunia Hukutana New York?

    NEW YORK — Kwa siku chache kila Septemba, jengo la Umoja wa Mataifa mjini New York hugeuka kuwa moja ya maeneo muhimu zaidi ya diplomasia duniani. Marais, mawaziri wakuu, mawaziri na wanadiplomasia hukutana katika kile kinachojulikana kama Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa — UN General Assembly, au UNGA.

    Mwaka huu ni kikao cha 81 cha Baraza Kuu. Mjadala Mkuu umeanza Septemba 22 na utaendelea hadi Septemba 26, kabla ya kuhitimishwa Septemba 28. Kaulimbiu yake ni “Restoring trust, managing transformation: a United Nations that delivers for all.”

    Lakini UNGA ni nini hasa, ina mamlaka gani, na kwa nini hotuba zinazotolewa New York hufuatiliwa duniani kote?

    Nchi 193, kila moja ikiwa na kura moja

    Baraza Kuu ni chombo kikuu cha majadiliano, utungaji sera na uwakilishi ndani ya Umoja wa Mataifa.

    Tofauti kubwa ni kwamba nchi zote 193 wanachama wa UN zina nafasi ndani yake, na kila nchi ina kura moja.

    Hii ina maana kuwa katika Baraza Kuu, Tanzania ina kura moja, Marekani ina kura moja, China ina kura moja, na taifa dogo pia lina kura moja.

    Kwa nchi zinazoendelea, hasa za Afrika, Asia na Amerika Kusini, mfumo huu unatoa jukwaa ambalo sauti zao zinaweza kuwasilishwa moja kwa moja mbele ya jumuiya ya kimataifa.

    UNGA inaweza kufanya nini?

    Baraza Kuu linaweza kujadili masuala mbalimbali yanayohusu amani na usalama, maendeleo, haki za binadamu, afya, uchumi, mabadiliko ya tabianchi na ushirikiano wa kimataifa.

    Pia linaidhinisha bajeti ya Umoja wa Mataifa, linachagua wanachama wasio wa kudumu wa Baraza la Usalama na kushiriki katika mchakato wa uteuzi wa Katibu Mkuu.

    Katika masuala muhimu kama amani na usalama, bajeti na uchaguzi fulani, maamuzi yanahitaji wingi wa theluthi mbili. Masuala mengine yanaweza kuamuliwa kwa wingi wa kawaida.

    Lakini kuna tofauti muhimu kati ya UNGA na Baraza la Usalama.

    UNGA si Baraza la Usalama

    Baraza la Usalama lina wanachama 15: watano wa kudumu na 10 wanaochaguliwa.

    Wanachama watano wa kudumu — Marekani, China, Urusi, Ufaransa na Uingereza — wana uwezo wa kura ya turufu, maarufu kama veto.

    Baraza la Usalama lina jukumu la msingi la kudumisha amani na usalama wa kimataifa na, katika mazingira fulani, linaweza kuweka vikwazo au kuidhinisha matumizi ya nguvu.

    Baraza Kuu, kwa upande mwingine, mara nyingi hutoa mapendekezo badala ya maamuzi yanayolazimisha nchi kutekeleza hatua fulani.

    Hata hivyo, kura zake zinaweza kuwa na uzito mkubwa wa kisiasa kwa sababu zinaonyesha namna mataifa mengi duniani yanavyojipanga kuhusu suala fulani.

    Kwa nini hotuba za UNGA ni muhimu?

    Mjadala Mkuu ndiyo sehemu inayoonekana zaidi ya mkutano.

    Viongozi hutumia jukwaa hilo kueleza mtazamo wa nchi zao kuhusu masuala ya kimataifa, kuwasilisha vipaumbele vya sera zao za nje na wakati mwingine kujibu moja kwa moja mataifa mengine.

    Lakini sehemu nyingine muhimu ya UNGA hutokea nje ya ukumbi.

    Pembeni mwa mkutano hufanyika mikutano mingi ya ana kwa ana kati ya viongozi, mawaziri na wanadiplomasia. Hapa ndipo mazungumzo kuhusu migogoro, biashara, usalama na makubaliano mengine yanaweza kufanyika bila kuwa sehemu ya hotuba rasmi.

    Kwa hiyo, wakati dunia inasikiliza kinachosemwa kwenye jukwaa, wanadiplomasia pia hufuatilia kile kinachotokea kwenye mikutano ya pembeni.

    Kwa nini UNGA 2026 ni muhimu?

    Kikao cha mwaka huu kinafanyika wakati dunia inakabiliwa na migogoro kadhaa kwa wakati mmoja.

    Vita vya Marekani na Iran, migogoro ya Gaza na Yemen, vita vya Ukraine, Sudan na Congo ni miongoni mwa masuala yanayotawala diplomasia ya kimataifa. Sambamba na hayo kuna mabadiliko ya tabianchi, hali ya uchumi wa dunia, ukosefu wa usawa na mjadala unaoongezeka kuhusu akili bandia.

    Takribani wakuu 130 wa nchi na serikali wanatarajiwa kuhudhuria High-Level Week ana kwa ana.

    Katibu Mkuu António Guterres pia ametumia hotuba yake ya mwisho katika Mjadala Mkuu akiwa madarakani kutaka ushirikiano mkubwa wa kimataifa na mageuzi ya taasisi za Umoja wa Mataifa.

    Jukwaa lisilo na serikali ya dunia

    Umoja wa Mataifa si serikali ya dunia, na UNGA haiwezi kuamuru mataifa makubwa kufanya kila jambo linalopitishwa na wanachama wake.

    Lakini hapa ndipo umuhimu wake ulipo.

    Ni moja ya maeneo machache duniani ambako karibu kila taifa linaweza kusimama mbele ya jumuiya ya kimataifa, kueleza msimamo wake na kuwa na kura sawa ndani ya Baraza Kuu.

    Ndiyo maana kila Septemba macho ya dunia huelekezwa New York.

    Si kwa sababu hotuba zote hubadilisha dunia, bali kwa sababu katika kipindi hicho kifupi tunaweza kuona kwa uwazi zaidi nchi zinakubaliana kuhusu nini, zinapingana kuhusu nini — na mfumo wa kimataifa unaelekea wapi.

    Chanzo: Umoja wa Mataifa, Associated Press

  • Lula UNGA: Dunia Haiwezi Kuendelea Chini ya Mfumo Usio na Usawa

    Lula UNGA: Dunia Haiwezi Kuendelea Chini ya Mfumo Usio na Usawa

    NEW YORK — Rais wa Brazil, Luiz Inácio Lula da Silva, ametumia hotuba yake katika kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA) kusisitiza umuhimu wa mfumo wa kimataifa unaotegemea diplomasia, ushirikiano wa mataifa na taasisi zinazowakilisha kwa usawa zaidi nchi zinazoendelea.

    Akizungumza mjini New York, Lula ameendeleza msimamo ambao Brazil imekuwa ikiutetea katika majukwaa ya kimataifa: kwamba muundo wa sasa wa taasisi za kimataifa hauakisi kikamilifu mabadiliko ya nguvu za kisiasa na kiuchumi duniani.

    Ataka mageuzi ya Umoja wa Mataifa

    Moja ya hoja muhimu katika ujumbe wa Lula imekuwa haja ya kuimarisha Umoja wa Mataifa na kubadilisha mfumo wa uwakilishi katika taasisi zake.

    Brazil kwa muda mrefu imekuwa ikitaka mageuzi ya Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa, ikisema Afrika na Amerika Kusini hazina uwakilishi wa kudumu unaolingana na nafasi yao katika dunia ya sasa.

    Katika hotuba zake za awali UNGA, Lula ameeleza kutokuwepo kwa Afrika na Amerika Kusini miongoni mwa wanachama wa kudumu wa Baraza la Usalama kuwa urithi wa mfumo uliojengwa wakati sehemu kubwa ya nchi za Afrika bado zilikuwa chini ya ukoloni.

    Vita na nafasi ya diplomasia

    Lula pia amesisitiza diplomasia na mazungumzo katika kushughulikia migogoro ya kimataifa.

    Msimamo huo unaendana na sera ambayo Brazil imekuwa ikiitetea kuhusu migogoro mbalimbali: matumizi ya nguvu za kijeshi pekee hayawezi kutoa suluhisho la kudumu, na nafasi ya majadiliano ya kisiasa inapaswa kulindwa.

    Suala hilo limepewa uzito zaidi katika UNGA ya mwaka huu wakati viongozi wanakutana huku migogoro ya Mashariki ya Kati na Ukraine ikiendelea kuwa sehemu muhimu ya ajenda ya kimataifa.

    Palestina na Mashariki ya Kati

    Brazil chini ya Lula imeendelea kutetea kuundwa kwa taifa huru la Palestina sambamba na Israel, kwa msingi wa suluhisho la mataifa mawili.

    Serikali yake pia imekuwa ikitaka sheria za kimataifa na sheria za kibinadamu ziheshimiwe katika migogoro ya Mashariki ya Kati.

    Suala la Palestina limeendelea kuwa moja ya mijadala mikubwa katika mikutano ya Umoja wa Mataifa, huku nchi zikibaki na tofauti kuhusu namna ya kufikia suluhisho la kisiasa na usalama wa muda mrefu katika eneo hilo.

    Sauti ya nchi zinazoendelea

    Ujumbe mpana wa Lula umeendelea kuweka mkazo katika nafasi ya nchi za Kusini mwa Dunia katika maamuzi ya kimataifa.

    Brazil imekuwa ikisema nchi zinazoendelea zinapaswa kuwa na ushawishi mkubwa zaidi katika taasisi kama Umoja wa Mataifa, Shirika la Fedha la Kimataifa na Benki ya Dunia.

    Hoja hiyo ina umuhimu maalumu kwa Afrika. Lula amewahi kueleza kuwa gharama kubwa za mikopo kwa nchi zinazoendelea, madeni na upungufu wa uwakilishi katika taasisi za kifedha za kimataifa vinaathiri uwezo wa nchi hizo kuwekeza katika maendeleo, afya, elimu na kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi.

    Hotuba yake ya UNGA kwa hiyo imeendeleza ujumbe ambao Brazil imekuwa ikiujenga katika miaka ya karibuni: mfumo wa kimataifa unahitaji kuakisi dunia ya sasa, si uwiano wa madaraka uliokuwepo wakati Umoja wa Mataifa ulipoanzishwa mwaka 1945.

    Chanzo: Umoja wa Mataifa, Serikali ya Brazil, Reuters