Utaridi 2.0 Staging

Lebo: Diplomasia

  • Eritrea Yavunja Uhusiano wa Kidiplomasia na Ethiopia

    Eritrea Yavunja Uhusiano wa Kidiplomasia na Ethiopia

    ASMARA — Eritrea imetangaza kuvunja uhusiano wote wa kidiplomasia na Ethiopia baada ya Addis Ababa kuamua kufunga ubalozi wake mjini Asmara na kuwafukuza wanadiplomasia 10 wa Eritrea, huku mapigano mapya katika eneo la Tigray yakiongeza mvutano katika Pembe ya Afrika.

    Wizara ya Mambo ya Nje ya Ethiopia ilisema wanadiplomasia hao wametangazwa kuwa persona non grata na kupewa saa 48 kuondoka nchini, ikidai walihusika katika shughuli zinazotishia usalama wa taifa. Ethiopia pia ilisema kufungwa kwa ubalozi wake Asmara kulitokana na kile ilichokiita vitendo vya moja kwa moja na visivyo vya moja kwa moja vya uhasama kutoka Eritrea.

    Eritrea imejibu kwa kutangaza kuvunja uhusiano wote wa kidiplomasia na Ethiopia. Serikali ya Asmara imekanusha madai ya Ethiopia na kuyataja kuwa yasiyo na msingi.

    Mapigano Tigray Yaongeza Mvutano

    Hatua hizo zimekuja wakati mapigano yameanza tena kati ya vikosi vya serikali ya Ethiopia na muungano wa upinzani unaoongozwa na Tigray People’s Liberation Front (TPLF).

    Addis Ababa imeishutumu Eritrea pamoja na Sudan na Egypt kwa kuunga mkono muungano huo wa upinzani. Nchi hizo zimekanusha madai hayo. Ethiopia pia imemfukuza mwanadiplomasia mmoja wa Egypt, huku Cairo nayo ikichukua hatua dhidi ya afisa wa ubalozi wa Ethiopia.

    Hali hiyo imeongeza hofu kwamba mapigano ya Tigray yanaweza kuvuka mipaka na kuwa mgogoro mpana zaidi wa kikanda.

    Uhusiano Wabadilika Tena

    Ethiopia na Eritrea zilirejesha uhusiano mwaka 2018 baada ya karibu miongo miwili ya uhasama uliofuatia vita vya mpaka vya 1998 hadi 2000. Makubaliano hayo yalisaidia kumaliza hali ya kutokuwa na amani wala vita kati ya nchi hizo mbili.

    Katika vita vya Tigray vya 2020 hadi 2022, Eritrea iliunga mkono vikosi vya serikali ya Ethiopia dhidi ya TPLF. Hata hivyo, uhusiano kati ya Asmara na Addis Ababa umedorora katika miaka ya karibuni.

    Umoja wa Afrika umeitaka Ethiopia, Eritrea na nchi nyingine zinazohusika kujizuia na hatua au kauli zinazoweza kuongeza mvutano, huku ukisisitiza umuhimu wa mazungumzo na njia za kidiplomasia katika kutatua tofauti zao.

    Vyanzo: Reuters, AP, Wizara ya Mambo ya Nje ya Ethiopia.

  • Araghchi: Iran Iko Tayari kwa Vita au Diplomasia

    Araghchi: Iran Iko Tayari kwa Vita au Diplomasia

    TEHRAN — Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran, Abbas Araghchi, amesema Tehran imejiandaa kwa uwezekano wa kurejea kwa vita na Marekani, lakini wakati huohuo bado iko tayari kutumia diplomasia kutafuta suluhisho.

    Akizungumza katika mahojiano na kipindi cha Meet the Press cha NBC News Jumapili, Septemba 27, Araghchi amesema Iran itasimama imara dhidi ya shambulio lolote jipya, hata kama mapambano yataongezeka kwa kiwango kikubwa.

    “Tuko tayari kikamilifu kwa vita kuanza tena… Lakini wakati huohuo, tuko tayari kwa diplomasia. Ni juu ya Rais Trump kuchagua,” amesema Araghchi.

    Iran yaonya dhidi ya mashambulizi mapya

    Araghchi amesema Marekani ilitarajia Iran ingesalimu amri haraka katika awamu ya awali ya vita, lakini hilo halikutokea. Kwa mtazamo wa Tehran, shambulio jipya halitazalisha matokeo tofauti.

    Kauli hiyo inakuja siku chache baada ya Rais Donald Trump kutumia hotuba yake katika Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa kutoa onyo kali dhidi ya Iran iwapo makubaliano ya amani hayatapatikana. Reuters iliripoti pia kuwa Iran imeonyesha utayari wa kurejea katika diplomasia ikiwa Washington itachukua hatua za kupunguza shinikizo la kijeshi na kiuchumi.

    Mlango wa diplomasia bado wazi

    Licha ya lugha kali kuhusu utayari wa kijeshi, ujumbe mkuu wa Araghchi umeweka wazi kuwa Tehran haijafunga njia ya mazungumzo.

    NBC News ilikuwa imethibitisha mapema kuwa Araghchi angehojiwa katika kipindi cha Septemba 27 kuhusu uwezekano wa njia ya amani kati ya Iran na Marekani.

    Kwa sasa, tofauti kubwa kati ya pande hizo bado zinahusu masharti ya kumaliza vita, suala la nyuklia, shinikizo la kijeshi na kiuchumi pamoja na hali ya Mlango-Bahari wa Hormuz.

    Kauli ya Araghchi hivyo inaweka chaguo mbili wazi katika ujumbe wa Tehran: Iran inasema imejiandaa kujibu mashambulizi mapya, lakini bado iko tayari kuingia katika diplomasia iwapo Washington nayo itachagua njia hiyo.

    Chanzo: NBC News / Meet the Press; Reuters.

  • Iran Yawasilisha Masharti Yake kwa Marekani Kupitia Qatar

    Iran Yawasilisha Masharti Yake kwa Marekani Kupitia Qatar

    TEHRAN — Iran imewasilisha rasmi kwa Marekani masharti yake yasiyoweza kujadiliwa kwa ajili ya kurejesha diplomasia, ikitaka kusitishwa kabisa kwa hatua za uchokozi za Marekani, kuondolewa kwa kizuizi cha baharini na kuachiliwa mara moja kwa mali za Iran zilizozuiwa.

    Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran, Esmaeil Baqaei, alitangaza Jumanne kwamba duru mpya ya kubadilishana ujumbe kati ya Tehran na Washington ilifanyika pembezoni mwa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, kupitia mpatanishi wa Qatar.

    “Jana, pembezoni mwa mkutano wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, katika mwendelezo wa mazungumzo kati ya Iran na Marekani yanayopitia nchi wapatanishi, duru nyingine ya kubadilishana ujumbe na kuweka mambo wazi ilifanyika kupitia mpatanishi wa Qatar,” alisema Baqaei.

    Alisisitiza kwamba ujumbe huo wa kidiplomasia uliwasilishwa kwa ukamilifu na bila utata, akibainisha kuwa mchakato huo ulichukua takribani saa mbili.

    “Katika mchakato huu, misimamo na masharti ya Iran kwa ajili ya kurejesha diplomasia yaliwasilishwa kwa upande wa Marekani kwa namna isiyoacha shaka wala utata, na isiyotoa kisingizio kwa upande wowote,” aliongeza msemaji huyo.

    Masharti ya Iran kwa Marekani

    Baqaei alieleza masharti mahsusi ambayo Washington inapaswa kuyatimiza kabla ya kupatikana kwa maendeleo yoyote yenye maana katika diplomasia, akisisitiza kwamba msimamo wa Tehran ni thabiti na uko wazi.

    “Masharti ya Iran yako wazi na yanaeleweka,” alisema Baqaei, akiyataja kuwa kusitishwa kabisa kwa hatua za uchokozi za Marekani, ikiwa ni pamoja na kizuizi cha baharini na ugaidi wa kiuchumi; kumalizika kwa vita katika maeneo yote; kuachiliwa kwa mali za Iran zilizozuiwa au kuwekewa vikwazo; na kukubaliwa kwa njia salama ya usafirishaji wa meli kama ilivyokubaliwa kati ya Iran na Oman kuhusu Lango-Bahari la Hormuz.

    Mazungumzo kupitia Qatar

    Duru hii ya karibuni ya mawasiliano ya kidiplomasia kupitia Qatar inakuja katika mazingira ambayo Iran inaelezwa kuwa na nafasi ya juu ya kimkakati kufuatia vita vya Marekani na Israel dhidi yake vilivyoanza mwishoni mwa Februari 2026.

    Licha ya juhudi za Washington kuweka kizuizi cha baharini na kuendesha kampeni ya kile kinachoitwa “ugaidi wa kiuchumi”, Majeshi ya Iran yanaelezwa kufanikiwa kudhoofisha faida ya kijeshi ya Marekani na kuchukua udhibiti wa kiutendaji wa Lango-Bahari la Hormuz.

    Masharti yaliyotajwa na Baqaei yanaendana moja kwa moja na mfumo mpana wa kimkakati uliowekwa na Baraza Kuu la Usalama wa Taifa la Iran.

    Mapema wiki hii, Meja Jenerali Mohsen Rezaei alifichua kwamba Iran imeandaa rasmi masharti saba ya kutatua mgogoro huo, ambayo yamewasilishwa kwa Marekani kupitia Pakistan, Qatar na Iraq.

    Tehran imerudia mara kadhaa kwamba zama za kutoa makubaliano ya upande mmoja zimekwisha, ikiweka wazi kwamba Marekani lazima ichukue hatua ya kwanza ili kujenga uaminifu.

  • Trump: Mazungumzo na Iran Yanaendelea Licha ya Mvutano

    Trump: Mazungumzo na Iran Yanaendelea Licha ya Mvutano

    NEW YORK — Rais wa Marekani Donald Trump amesema Washington inaendelea kufanya mazungumzo na Iran na kwamba anaamini makubaliano yanaweza hatimaye kufikiwa, huku mvutano wa kijeshi na kisiasa kati ya nchi hizo ukiendelea.

    Trump alitoa kauli hiyo mjini New York baada ya kukutana na Waziri Mkuu wa Uingereza Andy Burnham pembeni mwa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa. Amesema mawasiliano na Iran yanaendelea na kwamba mazungumzo yalikuwa yakifanyika pia siku hiyo.

    Hata hivyo, Trump ameendelea kusisitiza kuwa Marekani haitakubali Iran kuwa na silaha ya nyuklia.

    Diplomasia katikati ya vitisho

    Kauli hizo zimekuja baada ya Trump kutumia hotuba yake UNGA kutoa ujumbe mkali kwa Tehran na kutetea hatua za Marekani katika vita dhidi ya Iran.

    Katika hotuba hiyo, Trump alidai hatua za Marekani zimezuia Iran kupata silaha ya nyuklia na akaonya kuhusu hatua kali zaidi iwapo makubaliano ya kumaliza vita hayatapatikana. Iran inasema mpango wake wa nyuklia una malengo ya amani na imekanusha kuwa inalenga kutengeneza silaha za nyuklia.

    New York kuwa jukwaa la mawasiliano

    Kauli ya Trump kuhusu mazungumzo inaonyesha kuwa licha ya lugha kali inayotolewa hadharani, njia za mawasiliano kati ya Washington na Tehran bado zinaendelea.

    Iran pia imeonyesha utayari wa kutumia diplomasia kutafuta mwisho wa mgogoro, huku suala la Lango-Bahari la Hormuz likiwa sehemu muhimu ya mvutano na majadiliano.

    Hivyo UNGA81 imekuwa jukwaa ambalo vita na diplomasia vinaonekana kwenda sambamba: pande zote zikisisitiza misimamo yao hadharani huku mawasiliano yakiendelea nyuma ya pazia.

    Chanzo: Reuters

  • Pezeshkian UNGA: Iran Haitasalimu Amri, Yataka Diplomasia

    Pezeshkian UNGA: Iran Haitasalimu Amri, Yataka Diplomasia

    NEW YORK — Rais wa Iran Masoud Pezeshkian amesema nchi yake haitasalimu amri katika vita na Marekani, lakini bado inaamini diplomasia inaweza kufungua njia ya kumaliza mgogoro huo.

    Akihutubia kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA81), Pezeshkian aliunganisha msimamo wa Iran kuhusu vita na suala la Lango-Bahari la Hormuz, ambalo limekuwa kitovu cha mvutano kati ya Tehran na Washington.

    Pezeshkian amesema haiwezekani mataifa mengine yanufaike na Hormuz wakati Iran ikinyimwa uwezo wa kutumia njia hiyo kwa usafirishaji wake. Ameonya kuwa uwepo wa kudumu wa vikosi vya kijeshi vinavyoichukulia Iran kama adui pamoja na kupanuka kwa vita hautaleta amani.

    Marekani yaondoka ukumbini

    Kwa mujibu wa Reuters, ujumbe wa Marekani uliondoka katika ukumbi wa Baraza Kuu mwanzoni mwa hotuba ya Pezeshkian. Ujumbe wa Marekani katika Umoja wa Mataifa haukuwa umejibu mara moja ombi la Reuters la kutoa maoni kuhusu hatua hiyo.

    Hotuba ya Pezeshkian imekuja siku moja baada ya Rais Donald Trump kutumia hotuba yake UNGA kutetea hatua za kijeshi za Marekani dhidi ya Iran na kuonya kuhusu hatua zaidi iwapo makubaliano hayatapatikana.

    Hormuz yaingia katikati ya diplomasia

    Kabla ya vita, takribani moja ya tano ya mafuta na gesi asilia iliyosindikwa kuwa kimiminika duniani ilikuwa ikipitia Lango-Bahari la Hormuz, jambo linalofanya usalama wa njia hiyo kuwa suala linalogusa uchumi wa dunia.

    Kauli ya Pezeshkian inaonyesha kuwa Hormuz sasa si suala la kijeshi na nishati pekee, bali pia sehemu ya majadiliano mapana kuhusu namna vita vya Iran na Marekani vinaweza kumalizika.

    Wakati Tehran ikisisitiza haitakubali kushinikizwa kijeshi, ujumbe mwingine kutoka New York ni kwamba mlango wa diplomasia bado haujafungwa.

    Chanzo: Reuters

  • UNGA Ni Nini na Kwa Nini Dunia Hukutana New York?

    UNGA Ni Nini na Kwa Nini Dunia Hukutana New York?

    NEW YORK — Kwa siku chache kila Septemba, jengo la Umoja wa Mataifa mjini New York hugeuka kuwa moja ya maeneo muhimu zaidi ya diplomasia duniani. Marais, mawaziri wakuu, mawaziri na wanadiplomasia hukutana katika kile kinachojulikana kama Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa — UN General Assembly, au UNGA.

    Mwaka huu ni kikao cha 81 cha Baraza Kuu. Mjadala Mkuu umeanza Septemba 22 na utaendelea hadi Septemba 26, kabla ya kuhitimishwa Septemba 28. Kaulimbiu yake ni “Restoring trust, managing transformation: a United Nations that delivers for all.”

    Lakini UNGA ni nini hasa, ina mamlaka gani, na kwa nini hotuba zinazotolewa New York hufuatiliwa duniani kote?

    Nchi 193, kila moja ikiwa na kura moja

    Baraza Kuu ni chombo kikuu cha majadiliano, utungaji sera na uwakilishi ndani ya Umoja wa Mataifa.

    Tofauti kubwa ni kwamba nchi zote 193 wanachama wa UN zina nafasi ndani yake, na kila nchi ina kura moja.

    Hii ina maana kuwa katika Baraza Kuu, Tanzania ina kura moja, Marekani ina kura moja, China ina kura moja, na taifa dogo pia lina kura moja.

    Kwa nchi zinazoendelea, hasa za Afrika, Asia na Amerika Kusini, mfumo huu unatoa jukwaa ambalo sauti zao zinaweza kuwasilishwa moja kwa moja mbele ya jumuiya ya kimataifa.

    UNGA inaweza kufanya nini?

    Baraza Kuu linaweza kujadili masuala mbalimbali yanayohusu amani na usalama, maendeleo, haki za binadamu, afya, uchumi, mabadiliko ya tabianchi na ushirikiano wa kimataifa.

    Pia linaidhinisha bajeti ya Umoja wa Mataifa, linachagua wanachama wasio wa kudumu wa Baraza la Usalama na kushiriki katika mchakato wa uteuzi wa Katibu Mkuu.

    Katika masuala muhimu kama amani na usalama, bajeti na uchaguzi fulani, maamuzi yanahitaji wingi wa theluthi mbili. Masuala mengine yanaweza kuamuliwa kwa wingi wa kawaida.

    Lakini kuna tofauti muhimu kati ya UNGA na Baraza la Usalama.

    UNGA si Baraza la Usalama

    Baraza la Usalama lina wanachama 15: watano wa kudumu na 10 wanaochaguliwa.

    Wanachama watano wa kudumu — Marekani, China, Urusi, Ufaransa na Uingereza — wana uwezo wa kura ya turufu, maarufu kama veto.

    Baraza la Usalama lina jukumu la msingi la kudumisha amani na usalama wa kimataifa na, katika mazingira fulani, linaweza kuweka vikwazo au kuidhinisha matumizi ya nguvu.

    Baraza Kuu, kwa upande mwingine, mara nyingi hutoa mapendekezo badala ya maamuzi yanayolazimisha nchi kutekeleza hatua fulani.

    Hata hivyo, kura zake zinaweza kuwa na uzito mkubwa wa kisiasa kwa sababu zinaonyesha namna mataifa mengi duniani yanavyojipanga kuhusu suala fulani.

    Kwa nini hotuba za UNGA ni muhimu?

    Mjadala Mkuu ndiyo sehemu inayoonekana zaidi ya mkutano.

    Viongozi hutumia jukwaa hilo kueleza mtazamo wa nchi zao kuhusu masuala ya kimataifa, kuwasilisha vipaumbele vya sera zao za nje na wakati mwingine kujibu moja kwa moja mataifa mengine.

    Lakini sehemu nyingine muhimu ya UNGA hutokea nje ya ukumbi.

    Pembeni mwa mkutano hufanyika mikutano mingi ya ana kwa ana kati ya viongozi, mawaziri na wanadiplomasia. Hapa ndipo mazungumzo kuhusu migogoro, biashara, usalama na makubaliano mengine yanaweza kufanyika bila kuwa sehemu ya hotuba rasmi.

    Kwa hiyo, wakati dunia inasikiliza kinachosemwa kwenye jukwaa, wanadiplomasia pia hufuatilia kile kinachotokea kwenye mikutano ya pembeni.

    Kwa nini UNGA 2026 ni muhimu?

    Kikao cha mwaka huu kinafanyika wakati dunia inakabiliwa na migogoro kadhaa kwa wakati mmoja.

    Vita vya Marekani na Iran, migogoro ya Gaza na Yemen, vita vya Ukraine, Sudan na Congo ni miongoni mwa masuala yanayotawala diplomasia ya kimataifa. Sambamba na hayo kuna mabadiliko ya tabianchi, hali ya uchumi wa dunia, ukosefu wa usawa na mjadala unaoongezeka kuhusu akili bandia.

    Takribani wakuu 130 wa nchi na serikali wanatarajiwa kuhudhuria High-Level Week ana kwa ana.

    Katibu Mkuu António Guterres pia ametumia hotuba yake ya mwisho katika Mjadala Mkuu akiwa madarakani kutaka ushirikiano mkubwa wa kimataifa na mageuzi ya taasisi za Umoja wa Mataifa.

    Jukwaa lisilo na serikali ya dunia

    Umoja wa Mataifa si serikali ya dunia, na UNGA haiwezi kuamuru mataifa makubwa kufanya kila jambo linalopitishwa na wanachama wake.

    Lakini hapa ndipo umuhimu wake ulipo.

    Ni moja ya maeneo machache duniani ambako karibu kila taifa linaweza kusimama mbele ya jumuiya ya kimataifa, kueleza msimamo wake na kuwa na kura sawa ndani ya Baraza Kuu.

    Ndiyo maana kila Septemba macho ya dunia huelekezwa New York.

    Si kwa sababu hotuba zote hubadilisha dunia, bali kwa sababu katika kipindi hicho kifupi tunaweza kuona kwa uwazi zaidi nchi zinakubaliana kuhusu nini, zinapingana kuhusu nini — na mfumo wa kimataifa unaelekea wapi.

    Chanzo: Umoja wa Mataifa, Associated Press