Utaridi 2.0 Staging

Lebo: Mafuta

  • Meli Zadaiwa Kuilipa Iran Ada Kupita Mlango wa Hormuz

    Meli Zadaiwa Kuilipa Iran Ada Kupita Mlango wa Hormuz

    Iran inadaiwa kuwa inaweza kuwa inatoza baadhi ya meli ada ili kuruhusiwa kupita salama katika Mlango wa Hormuz, wakati usafirishaji wa mafuta kutoka Mashariki ya Kati ukiongezeka tena licha ya vita na hali tete ya usalama katika njia hiyo muhimu ya baharini.

    Michelle Brohard, mkuu wa sera na hatari za kijiografia katika kampuni ya kufuatilia usafirishaji wa baharini ya Kpler, amesema anashuku baadhi ya nchi zinaweza kuwa zinalipa Iran ili meli zao ziruhusiwe kupita. Amesema malipo hayo yanaweza kufikia asilimia 10 hadi 20 ya thamani ya shehena, ingawa amesisitiza kuwa hiyo ni tathmini yake na si taarifa iliyothibitishwa kwa ushahidi wa moja kwa moja.

    Takwimu za Kpler zinaonyesha mauzo ya mafuta kutoka eneo hilo yalifikia kati ya mapipa milioni 19.5 na milioni 22.5 kwa siku katika baadhi ya siku za mwisho za Septemba, zaidi ya wastani wa takribani mapipa milioni 18 kwa siku kabla ya vita. Kampuni hiyo pia inasema karibu asilimia 40 ya mafuta sasa yanaepuka Hormuz, huku sehemu kubwa ikisafirishwa kupitia mabomba ya Saudi Arabia na Falme za Kiarabu.

    Marekani, hata hivyo, tayari imekuwa ikidai kuwa Iran imeunda mfumo wa kukusanya malipo ya usafiri salama. Mwezi Septemba, Washington iliwekea vikwazo kampuni ya mali za kidijitali BitBank, ikidai ilitumiwa na mamlaka ya Iran inayohusika na usalama wa meli katika Hormuz kuhamisha fedha kwenda Tehran.

    Wataalamu waliozungumza na Al Jazeera wamesema uwezekano wa kuwepo kwa makubaliano yasiyo rasmi ya malipo hauwezi kuondolewa, lakini hakuna ushahidi wa wazi unaothibitisha kuwa Iran inaendesha mfumo rasmi na wa kudumu wa ushuru kwa meli zinazopita Hormuz.

    Vyanzo: Al Jazeera, Kpler.

  • Iran: Hormuz Haitafunguliwa Hadi Masharti Saba Yatimizwe

    Iran: Hormuz Haitafunguliwa Hadi Masharti Saba Yatimizwe

    Iran imesema Mlango wa Hormuz hautafunguliwa kikamilifu hadi Marekani itimize masharti saba yaliyomo katika makubaliano ya muda yaliyofikiwa mwezi Juni, huku mvutano kuhusu usalama wa njia hiyo muhimu ya mafuta ukiendelea.

    Spika wa Bunge la Iran na mkuu wa timu ya mazungumzo, Mohammad Baqer Qalibaf, amesema Tehran haitakubali kucheleweshwa kwa utekelezaji wa makubaliano wala masharti ya upande mmoja kutoka Washington.

    Iran iliwasilisha pendekezo wakati wa Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa ambalo lingewezesha kurejeshwa kwa usafiri wa kawaida kupitia Hormuz ndani ya siku saba iwapo masharti yake yangetekelezwa. Marekani imejibu pendekezo hilo kupitia wapatanishi wa Qatar, lakini Tehran imesema bado kuna masuala yanayohitaji ufafanuzi zaidi kabla ya utekelezaji kuanza.

    Baadhi ya vipengele vilivyotajwa katika mazungumzo hayo vinahusu kusitishwa kwa mapigano, kuondolewa kwa vizuizi dhidi ya bandari za Iran na kuachiwa kwa fedha za Iran zilizozuiwa. Qalibaf hakutaja hadharani masharti yote saba moja baada ya jingine katika hotuba yake.

    Mlango wa Hormuz ni moja ya njia muhimu zaidi duniani kwa usafirishaji wa mafuta na gesi, hivyo kuendelea kwa mgogoro huo kuna athari kubwa kwa masoko ya nishati na biashara ya kimataifa.

    Vyanzo: Reuters, Nournews, Anadolu.

  • Supertanker Yapigwa na Kombora Katika Lango la Hormuz

    Supertanker Yapigwa na Kombora Katika Lango la Hormuz

    Lango la Hormuz — Meli kubwa ya mafuta imepigwa na kombora lisiyojulikana wakati ikipita katika Lango la Hormuz, na kusababisha moto ndani ya meli hiyo, kwa mujibu wa UK Maritime Trade Operations (UKMTO).

    UKMTO ilisema ilipokea taarifa ya tukio hilo kupitia upande wa tatu Alhamisi jioni. Wafanyakazi wa meli hiyo wameripotiwa kuwa salama, huku ukubwa wa uharibifu na athari zozote za kimazingira ukiendelea kutathminiwa.

    Shirika la habari la Fars la Iran, likinukuu vyanzo vya eneo, lilisema meli hiyo ni supertanker yenye uwezo wa kubeba hadi mapipa milioni 2.5 ya mafuta na ilipigwa takribani kilomita nane kutoka pwani ya Oman.

    Tukio hilo linaongeza wasiwasi kuhusu usalama wa usafirishaji katika Lango la Hormuz, njia muhimu ya biashara ya mafuta duniani ambayo imekuwa kitovu cha mvutano wa kijeshi na kisiasa katika eneo.

    Vyanzo: UKMTO, Anadolu/Bernama, Fars.

  • Uzalishaji Mafuta Saudi Washuka 23% Mwezi Agosti

    Uzalishaji Mafuta Saudi Washuka 23% Mwezi Agosti

    RIYADH — Uzalishaji wa mafuta ghafi wa Saudi Arabia ulishuka kwa asilimia 23 mwezi Agosti hadi takribani mapipa milioni 6.24 kwa siku, kiwango cha chini zaidi kwa zaidi ya miongo mitatu.

    Takwimu za OPEC na ripoti za kimataifa zinaonyesha kuwa uzalishaji huo ulipungua kwa karibu mapipa milioni 1.9 kwa siku kutoka kiwango cha Julai, huku vita dhidi ya Iran na vitisho vya Jeshi la Yemen linaloongozwa na Ansarullah vikivuruga njia muhimu za usafirishaji.

    Vikwazo katika Mlango wa Hormuz na hatari katika Bahari Nyekundu vilisababisha Saudi Arabia kutegemea zaidi bomba la East-West kuelekea bandari ya Yanbu, lakini njia hiyo pia ilikabiliwa na mashambulizi na usumbufu wa operesheni.

    Reuters imeripoti kuwa mauzo ya mafuta ya Saudi Arabia yaliongezeka tena mwezi Septemba, yakisaidiwa na kurejea kwa usafirishaji kupitia Yanbu na kuongezeka kwa shehena kutoka Ras Tanura.

    Hivyo, kushuka kwa asilimia 23 kunaakisi zaidi mshtuko mkubwa wa mwezi Agosti kuliko hali ya sasa ya uzalishaji. Hata hivyo, kiwango hicho kinaonyesha jinsi vita na usalama wa njia za baharini zinavyoendelea kuathiri moja ya wazalishaji wakubwa zaidi wa mafuta duniani.

    Mabadiliko katika uzalishaji wa Saudi Arabia yana athari pana kwa bei za mafuta, mfumuko wa bei na gharama za usafirishaji duniani.

    Vyanzo: OPEC; Reuters; Wall Street Journal.

  • China Yasitisha Mauzo ya Mafuta Yaliyosafishwa Nje

    China Yasitisha Mauzo ya Mafuta Yaliyosafishwa Nje

    BEIJING — Wasafishaji mafuta nchini China wamesitisha mauzo ya bidhaa za mafuta kwa masoko ya nje ya Hong Kong na Macau kwa mwezi Oktoba, huku Beijing ikilenga kulinda na kuongeza akiba ya ndani, kwa mujibu wa watu waliofahamishwa kuhusu hatua hiyo walionukuliwa na Reuters.

    Hatua hiyo inahusisha bidhaa muhimu kama dizeli, petroli na mafuta ya ndege na inaweza kuongeza shinikizo katika soko la kimataifa ambalo tayari linakabiliwa na upungufu wa bidhaa za mafuta kutoka Mashariki ya Kati na Urusi.

    PetroChina imefuta baadhi ya shehena za petroli na mafuta ya ndege zilizokuwa zimepangwa kusafirishwa mwezi huu, wakati Zhejiang Petrochemical haikupanga shehena wakati wa likizo ya kitaifa ya China.

    Haijawa wazi iwapo Beijing itaruhusu tena mauzo baada ya likizo kumalizika Oktoba 7. Uamuzi huo unatarajiwa kutegemea kiwango cha akiba ya mafuta ndani ya China na uzalishaji wa viwanda vya kusafisha mafuta.

    China ilianza kuweka vizuizi vya mauzo mwezi Machi baada ya vita na Iran kuvuruga usambazaji wa mafuta ghafi kutoka Mashariki ya Kati. Vizuizi vilipunguzwa Julai, lakini akiba ya dizeli na petroli bado iko chini ya viwango vya kabla ya vita.

    Hatua ya sasa inaweza kuathiri hasa masoko ya Asia, yakiwemo Singapore, Malaysia, Australia, Vietnam, Bangladesh na Philippines, ambayo ni miongoni mwa wanunuzi wa bidhaa za mafuta kutoka China.

    Chanzo: Reuters.

  • Wanajeshi Waondoka Iraq, Marekani Yabaki na Ushawishi wa Mapato ya Mafuta

    Wanajeshi Waondoka Iraq, Marekani Yabaki na Ushawishi wa Mapato ya Mafuta

    BAGHDAD, IRAQ — Marekani imekamilisha kuondoa vikosi vyake katika vituo vya mwisho nchini Iraq, lakini Washington bado ina ushawishi mkubwa juu ya mfumo unaosimamia mapato ya mafuta ya nchi hiyo kupitia Benki ya Hifadhi ya Shirikisho ya New York.

    Kwa mujibu wa ripoti ya Reuters ya Septemba 30, mapato ya mauzo ya mafuta ya Iraq, ambayo yanachangia takribani asilimia 90 ya bajeti ya serikali, yanaendelea kupita katika akaunti ya Benki Kuu ya Iraq iliyoko Federal Reserve Bank of New York. Mfumo huo una mizizi katika utaratibu ulioanzishwa baada ya uvamizi wa Marekani mwaka 2003.

    Mfumo Ulianzaje?

    Baada ya kuanguka kwa serikali ya Saddam Hussein, Mamlaka ya Muda ya Muungano iliyoongozwa na Marekani iliunda Development Fund for Iraq (DFI), iliyowekwa katika Federal Reserve Bank of New York. Mfuko huo ulikusanya mapato ya mafuta kwa ajili ya ujenzi na maendeleo ya Iraq na pia kulinda fedha hizo dhidi ya madai ya wadai na kesi zinazohusiana na utawala uliopita.

    Baadaye mfumo huo ulibadilishwa na fedha kuwekwa katika akaunti ya Benki Kuu ya Iraq katika New York Fed. Reuters inasema utaratibu huu umeendelea kuwa sehemu muhimu ya namna Iraq inavyopokea na kutumia mapato yake ya mafuta.

    Washington Yapata Ushawishi Mkubwa

    Kwa sababu uchumi na bajeti ya Iraq hutegemea sana mafuta, uwezo wa kupata dola kupitia mfumo wa kifedha wa Marekani unaipa Washington ushawishi mkubwa katika mahusiano yake na Baghdad.

    Reuters imeripoti kuwa mwaka 2020, wakati Bunge la Iraq lilipotaka vikosi vya Marekani viondoke nchini humo, Washington ilitishia kuzuia Iraq kufikia akaunti yake ya mapato ya mafuta katika New York Fed.

    Mfumo huo pia umeipa Marekani uwezo wa kusimamia kwa karibu mtiririko wa dola kwenda Iraq, hasa katika juhudi za kuzuia fedha kufikia taasisi na watu waliowekewa vikwazo, wakiwemo wanaohusishwa na Iran.

    Iraq Yasitisha Minada ya Dola

    Kwa miaka mingi, Benki Kuu ya Iraq ilitumia mfumo wa minada ya dola kuzipatia benki na wafanyabiashara fedha za kigeni kwa ajili ya biashara na uagizaji wa bidhaa.

    Hata hivyo, mfumo huo ulikosolewa kwa madai kwamba baadhi ya dola zilikuwa zikisafirishwa kwenda nchi jirani na kufikia wahusika waliowekewa vikwazo. Chini ya shinikizo la Marekani, Iraq ilisitisha mfumo rasmi wa minada ya dola mwaka 2025 na kuhamia mfumo wa miamala unaohusisha benki za kibiashara na taasisi za kimataifa.

    Baghdad Yaona Faida Katika Mfumo

    Licha ya ushawishi unaopatikana kwa Washington, maafisa wa Iraq waliozungumza na Reuters wamesema mfumo huo una faida kwa Baghdad. Wanasema unalinda mapato ya taifa dhidi ya madai ya nje na misukosuko ya kifedha, unarahisisha upatikanaji wa dola kwa biashara na uagizaji wa bidhaa, na kusaidia uthabiti wa kiwango cha ubadilishaji wa fedha.

    Kwa mtazamo huo, kuwekwa kwa mapato katika mfumo wa Marekani si suala la ushawishi wa kisiasa pekee, bali pia ni sehemu ya miundombinu ya kifedha ambayo Iraq imeitegemea kwa zaidi ya miongo miwili.

    Wanajeshi Waondoka, Ushawishi Wabaki

    Kuondoka kwa vikosi vya Marekani kunafunga sura kubwa ya uwepo wa kijeshi ulioanza kwa uvamizi wa mwaka 2003. Hata hivyo, mfumo wa mapato ya mafuta unaonyesha kuwa uhusiano wa Washington na Baghdad hauishii katika masuala ya kijeshi.

    Kwa Iraq, changamoto sasa ni kusawazisha faida za kuendelea kupata huduma za mfumo wa kifedha wa Marekani na juhudi zake za kuongeza uhuru wa kiuchumi na kifedha.

    Chanzo: Reuters, Septemba 30, 2026.