Utaridi 2.0 Staging

Lebo: UNGA

Mahama UNGA: Afrika Ijenge Uwezo wa Kujitegemea

NEW YORK — Rais wa Ghana John Dramani Mahama ametaka Afrika na nchi nyingine zinazoendelea kujenga uwezo wa kujitegemea badala ya mifumo ya maendeleo kuendelea kutegemea miradi ya muda mfupi na misaada kutoka nje.

Akizungumza katika shughuli za pembezoni mwa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA81) mjini New York, Mahama amesema ushirikiano wa kimataifa unapaswa kuelekezwa zaidi katika kujenga taasisi na uwezo wa nchi kutekeleza mipango yao wenyewe.

Kauli hiyo ni sehemu ya ajenda ya Accra Reset, mpango unaosukumwa na Ghana kutaka mabadiliko katika namna nchi zinazoendelea zinavyoshirikiana na wafadhili, taasisi za fedha na washirika wa kimataifa.

Kutoka misaada kwenda uwezo

Mahama amesema washirika wa kimataifa na taasisi za uhisani wanapaswa kuachana na utegemezi mkubwa wa programu za muda mfupi na kuelekeza rasilimali katika kujenga uwezo wa muda mrefu.

Amesisitiza umuhimu wa kuimarisha taasisi za ndani, kuongeza ukusanyaji wa rasilimali za ndani na kutumia mifumo ya nchi pale inapoweza kutoa matokeo na uwajibikaji.

Kwa mujibu wa Mahama, Afrika tayari ina dira yake ya muda mrefu kupitia Ajenda 2063, lakini utekelezaji wake unahitaji taasisi imara, uwezo wa kifedha na mifumo madhubuti ya kutekeleza miradi.

Uhuru wa kisiasa hautoshi

Katika mjadala wa Accra Reset, Mahama ameunganisha hoja hiyo na suala pana la mamlaka ya nchi zinazoendelea juu ya maendeleo yao.

Amesema mataifa ya Afrika yalipata uhuru wa kisiasa miongo kadhaa iliyopita, lakini mifumo muhimu ya biashara, fedha na afya duniani bado inaathiri uwezo wao wa kuamua na kutekeleza vipaumbele vyao.

Mahama amesema anapozungumzia mamlaka katika maendeleo, anamaanisha uwezo wa nchi kuweka vipaumbele vyake, kujadiliana kwa ufanisi, kukusanya rasilimali na kutekeleza maamuzi yake.

Accra Reset kutoka kauli kwenda utekelezaji

Mahama amesema hataki Accra Reset kuwa wazo jingine linalojadiliwa katika mikutano mikubwa ya kimataifa kisha kutoweka bila matokeo.

Ghana inalenga kuunganisha serikali, taasisi za fedha za maendeleo, mashirika ya afya, sekta binafsi na taasisi za uhisani ili mapendekezo ya mpango huo yatekelezwe katika ngazi ya nchi.

Kwa Afrika, hoja ya Mahama inaweka mjadala mkubwa zaidi mezani: je, ushirikiano wa maendeleo utaendelea kujengwa juu ya utegemezi wa misaada, au utasaidia nchi kujenga uwezo wa kujifadhili na kusimamia maendeleo yao wenyewe?

Mahama anatarajiwa kutoa hotuba rasmi ya Ghana katika General Debate ya UNGA81 Septemba 24.

Chanzo: Ofisi ya Rais wa Ghana, Information Services Department — Ghana

23/09/2026
Zelenskyy Apeleka Pendekezo la Kusitisha Mashambulizi ya Nishati UNGA

NEW YORK — Rais wa Ukraine Volodymyr Zelenskyy amefikisha New York pendekezo la kusitisha mashambulizi dhidi ya miundombinu ya nishati, katika juhudi za kupunguza makali ya vita kati ya Ukraine na Russia.

Zelenskyy amekutana na Rais wa Marekani Donald Trump pembezoni mwa UNGA, huku pendekezo hilo likiwa moja ya masuala muhimu katika mazungumzo yao.

Pendekezo linakuja wakati pande zote mbili zimeongeza mashambulizi ya anga na kuongeza wasiwasi kuhusu miundombinu muhimu ya nishati.

Hatua ndogo kuelekea kupunguza vita?

Badala ya kusubiri makubaliano mapana ya kusitisha vita, Kyiv inaona uwezekano wa kuanza na eneo mahsusi: pande zote kuacha kushambulia miundombinu ya nishati.

Zelenskyy amesema Ukraine iko tayari kwa makubaliano ya kusitisha mashambulizi ya nishati ikiwa Russia pia itaacha kushambulia mfumo wa nishati wa Ukraine.

Jaribio kama hilo liliwahi kufanywa awali lakini halikudumu baada ya mashambulizi kuanza tena.

Zelenskyy pia anatafuta kuimarisha ulinzi wa anga wa Ukraine, ikiwemo upatikanaji wa mifumo ya Patriot kutoka Marekani.

Wakati huo huo, Waziri wa Mambo ya Nje wa Russia Sergei Lavrov yuko New York, ambako diplomasia kuhusu vita hivyo inaendelea pembezoni mwa UNGA.

Kwa sasa hakuna makubaliano mapya ya kusitisha mashambulizi ya nishati yaliyotangazwa. Umuhimu wa pendekezo hilo utategemea iwapo Moscow na Washington zitaonyesha utayari wa kulisukuma mbele.

Chanzo: Reuters

23/09/2026
UNGA: Tanzania Yataka Taifa Huru la Palestina

NEW YORK — Tanzania imetumia kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA81) kusisitiza kuunga mkono kwake kuundwa kwa taifa huru la Palestina, ikisema suluhisho la mataifa mawili bado ndiyo njia ya kufikia amani ya kudumu kati ya Israel na Palestina.

Makamu wa Rais Deogratius Ndejembi, anayemwakilisha Rais Samia Suluhu Hassan katika mkutano huo mjini New York, amesema Tanzania ina wasiwasi mkubwa na imesikitishwa na kuendelea kwa mgogoro pamoja na mateso ya kibinadamu Gaza na maeneo mengine ya Mashariki ya Kati.

“Tanzania inaendelea kushikilia kwa dhati suluhisho la mataifa mawili, ambapo Israel na Palestina zitaishi bega kwa bega kwa amani na maelewano kwa mujibu wa sheria za kimataifa na maazimio husika ya Umoja wa Mataifa,” amesema Ndejembi.

Haki ya Wapalestina kujiamulia mustakabali

Katika hotuba yake, Ndejembi amesisitiza kuwa Tanzania inatambua haki ya watu wa Palestina ya kujiamulia mustakabali wao.

Amesema amani ya kudumu inapaswa kuhakikisha utu, usalama na matarajio halali ya Wapalestina na Waisrael.

Kauli hiyo inaweka suala la Palestina ndani ya msimamo mpana wa Tanzania kuhusu utatuzi wa migogoro kupitia diplomasia, sheria za kimataifa na mfumo wa Umoja wa Mataifa.

Tanzania yataka raia Gaza walindwe

Kuhusu hali ya Gaza, Tanzania imetaka kulindwa kwa raia na kuondolewa kwa vikwazo vinavyozuia misaada ya kibinadamu kuwafikia watu wanaohitaji.

Ndejembi pia ametaka kurejeshwa kwa juhudi za kidiplomasia zinazolenga kupata suluhisho la kudumu la mgogoro huo badala ya kuendelea kwa mzunguko wa mapigano.

Hali ya kibinadamu katika maeneo ya Palestina imeendelea kuwa moja ya masuala makubwa yanayojadiliwa katika UNGA81, huku Umoja wa Mataifa ukisisitiza umuhimu wa ulinzi wa raia, misaada ya kibinadamu na suluhisho la kisiasa.

Msimamo wa miaka 50

Ndejembi amesema msimamo wa Tanzania kuhusu Palestina si mpya, akieleza kuwa nchi imekuwa ikiushikilia kwa miaka 50.

“Tumekuwa na msimamo huu kwa miaka 50 iliyopita. Kwetu sisi, hili ni suala la misingi ya sera yetu ya mambo ya nje,” amesema.

Historia hiyo inaifanya kauli ya New York kuwa mwendelezo wa sera ya muda mrefu ya Tanzania kuhusu haki ya Wapalestina ya kujiamulia mustakabali wao.

Kwa ujumbe wake katika UNGA81, Tanzania imeweka msisitizo katika mambo manne: ulinzi wa raia, misaada ya kibinadamu, diplomasia na suluhisho la mataifa mawili.

Kwa Dar es Salaam, mwisho wa mgogoro hauishii katika kusimamisha mapigano pekee, bali katika kufikia suluhisho la kisiasa litakalowezesha Israel na taifa huru la Palestina kuishi bega kwa bega kwa amani.

Chanzo: Ofisi ya Makamu wa Rais Tanzania, Umoja wa Mataifa

23/09/2026
Emir wa Qatar UNGA: Ataka Diplomasia Kumaliza Mgogoro wa Ghuba

NEW YORK — Emir wa Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani amesema Ghuba inapitia moja ya vipindi vyake hatari zaidi, lakini amesisitiza kuwa mgogoro unaohusisha Iran bado unaweza kutatuliwa kwa mazungumzo badala ya kuendelea kwa vita.

Katika hotuba yake katika kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, Sheikh Tamim ameweka diplomasia, kufunguliwa kwa Lango-Bahari la Hormuz na kuundwa kwa mfumo wa pamoja wa usalama wa kikanda katika kiini cha ujumbe wake.

Vita na miaka ya kuahirisha suluhisho

Emir amesema mgogoro wa sasa haukuibuka ghafla.

Kwa mtazamo wake, ni matokeo ya miaka ya kuahirisha utatuzi wa migogoro, kutumia suluhisho za muda na kushindwa kujenga mfumo wa usalama unaokubalika kwa mataifa ya eneo.

Qatar imesisitiza kuwa migogoro inapaswa kutatuliwa kupitia mazungumzo na makubaliano yanayoheshimu sheria za kimataifa, mamlaka ya nchi na haki za mataifa.

Mfumo mpya wa usalama wa kikanda

Moja ya hoja muhimu zaidi katika hotuba hiyo ilikuwa wito wa kuanzishwa kwa mfumo wa pamoja wa usalama wa kikanda.

Mfumo huo, kwa mujibu wa Sheikh Tamim, unapaswa kuheshimu mamlaka, usalama na mipaka ya kila taifa na kuweka utatuzi wa migogoro kwa njia za amani mbele ya matumizi ya nguvu.

Ameonya kuwa kutokuwepo kwa mfumo huo kumeruhusu mataifa ya eneo kuvutwa katika migogoro ambayo hayakutaka kushiriki.

Hormuz na uchumi wa dunia

Sheikh Tamim pia alielekeza macho kwenye Lango-Bahari la Hormuz.

Kufungwa au kuvurugika kwa njia hiyo kuna athari zinazovuka Mashariki ya Kati kwa sababu ni njia muhimu ya usafirishaji wa nishati duniani.

Emir amesema Qatar inaamini mgogoro wa Ghuba unaweza kutatuliwa kwa njia ya kidiplomasia, ikiwemo kurejesha uhuru wa usafiri katika Hormuz.

Wakati huo huo, Doha imesisitiza kuwa itaendelea kulinda mamlaka, ardhi na watu wake.

Palestina bado sehemu ya picha

Hotuba hiyo haikuishia Iran na Ghuba.

Sheikh Tamim pia alikosoa operesheni za Israel katika Gaza na Ukingo wa Magharibi na kusema suala la Palestina haliwezi kuachwa nje ya mjadala kuhusu mfumo wa haki wa kimataifa.

Aliita kilichotokea Gaza “mauaji ya kimbari”; Israel imekanusha madai ya kufanya mauaji ya kimbari na imetetea operesheni zake kwa misingi ya usalama.

Qatar yajitambulisha kama mpatanishi

Ujumbe mkubwa wa Doha katika UNGA ulikuwa kwamba usalama wa Ghuba hauwezi kujengwa kupitia ushindi wa kijeshi wa upande mmoja.

Qatar inataka mfumo ambao Iran, mataifa ya Ghuba na wadau wengine wanaweza kutatua tofauti zao kupitia mazungumzo, huku mamlaka ya kila nchi yakiheshimiwa.

Katika eneo ambalo vita vimeathiri usafirishaji wa mafuta, miundombinu na Lango-Bahari la Hormuz, hoja ya Sheikh Tamim ilikuwa wazi: gharama ya kukosekana kwa diplomasia sasa haibaki Mashariki ya Kati pekee — inaifikia dunia nzima.

Chanzo: Amiri Diwan ya Qatar, QNA

23/09/2026
Macron UNGA: Gaza, Ukraine na Onyo Dhidi ya Sheria ya Mwenye Nguvu

NEW YORK — Rais wa Ufaransa Emmanuel Macron ametumia hotuba yake katika kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa kutoa wito wa kurejesha nguvu ya sheria za kimataifa, huku akielekeza sehemu kubwa ya ujumbe wake katika Gaza na vita vya Ukraine.

Macron ameonya kuhusu dunia ambayo nguvu za kijeshi zinaweza kuchukua nafasi ya sheria na taasisi za kimataifa.

Ameweka swali kuu mbele ya viongozi: dunia itafuata mfumo wa sheria na ushirikiano, au kile alichokielezea kama kurejea katika “sheria ya msituni”?

Gaza na uaminifu wa jumuiya ya kimataifa

Macron alitoa moja ya kauli kali zaidi za hotuba yake alipofikia Gaza.

Alihoji thamani ya uaminifu wa jumuiya ya kimataifa ikiwa haitachukua hatua kuhusu hali ya Gaza, akielezea kile kinachoendelea huko kama “taswira inayotutia aibu sote.”

Rais huyo pia alizungumzia Ukingo wa Magharibi, akisema vurugu na hatua zinazoendelea huko zinazidi kufanya uwezekano wa kutekelezwa kwa haki za kisiasa za Wapalestina kuwa mgumu.

Ufaransa inaendelea kuunga mkono suluhisho la mataifa mawili kama msingi wa makubaliano ya muda mrefu kati ya Israel na Palestina.

Ukraine na miundombinu ya nishati

Ukraine ilikuwa mhimili mwingine mkubwa.

Macron amependekeza kusitishwa kwa mashambulizi yanayolenga miundombinu ya nishati na maeneo ya kiraia katika vita vya Urusi na Ukraine.

Pendekezo hilo linafuatia mazungumzo yake na Rais wa Marekani Donald Trump kuhusu uwezekano wa kupata makubaliano ya kuzuia mashambulizi hayo.

Paris pia imesisitiza kuimarishwa kwa uwezo wa Ukraine kujilinda, hasa dhidi ya mashambulizi yanayolenga mfumo wake wa nishati.

Sheria au nguvu?

Hotuba ya Macron hatimaye ilirudi katika swali pana zaidi kuhusu mfumo wa kimataifa.

Kwa Ufaransa, Umoja wa Mataifa na sheria za kimataifa bado zinapaswa kuwa msingi wa namna mataifa yanavyotatua migogoro.

Ndiyo maana ujumbe wake wa New York haukuwa kuhusu Gaza au Ukraine pekee.

Ulikuwa onyo kuhusu dunia ambayo mipaka, mamlaka ya nchi na haki za raia zinaweza kuamuliwa zaidi na nguvu kuliko sheria.

Chanzo: Serikali ya Ufaransa, AFP

23/09/2026
Erdoğan UNGA: Ataka Mageuzi UN, Aweka Palestina Mbele

NEW YORK — Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdoğan ametumia hotuba yake katika kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA) kukosoa muundo wa sasa wa Baraza la Usalama na kuitaka jumuiya ya kimataifa kuongeza shinikizo la kidiplomasia kuhusu Palestina.

Erdoğan amesema mfumo ambao maamuzi ya zaidi ya mataifa 190 yanaweza kutegemea mataifa matano yenye nafasi za kudumu katika Baraza la Usalama hauwakilishi kwa usawa hali ya dunia ya sasa.

Mageuzi ya Umoja wa Mataifa

Hoja hiyo inaendeleza msimamo wa muda mrefu wa Ankara kwamba taasisi za kimataifa zilizoundwa baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia zinahitaji kurekebishwa ili kutoa uwakilishi mkubwa zaidi kwa mataifa mengine.

Katika hotuba yake, Erdoğan alikosoa pia matumizi ya kura ya turufu na muundo wa uanachama wa kudumu wa Baraza la Usalama.

Kwa mtazamo wake, kushindwa kwa Baraza hilo kuchukua hatua katika baadhi ya migogoro mikubwa kumedhoofisha imani katika mfumo wa Umoja wa Mataifa.

Palestina na Gaza

Palestina ilikuwa sehemu nyingine kubwa ya hotuba yake.

Erdoğan alitaka mataifa ambayo bado hayajatambua taifa la Palestina yafikirie upya misimamo yao na akataka shinikizo kubwa zaidi la kimataifa dhidi ya Israel kuhusu Gaza.

Pia alizungumzia vurugu za walowezi katika Ukingo wa Magharibi na hali inayozunguka maeneo matakatifu mjini Jerusalem.

Uturuki imekuwa mkosoaji mkubwa wa operesheni za Israel katika Gaza na imezitaja kama mauaji ya kimbari. Israel imekanusha tuhuma hizo na kusema operesheni zake zinalenga vitisho vya kiusalama.

Dunia yenye vituo vingi vya nguvu

Kwa ujumla, hotuba ya Erdoğan iliunganisha masuala mawili: mgogoro wa Palestina na hoja pana kuhusu nani anayeshikilia mamlaka katika mfumo wa kimataifa.

Kwa Ankara, mageuzi ya Umoja wa Mataifa si mjadala wa kiutawala pekee. Ni swali la kama mataifa ya Afrika, Asia, Amerika Kusini na maeneo mengine yatakuwa na nafasi kubwa zaidi katika maamuzi yanayohusu amani na usalama wa dunia.

Na katika UNGA ya mwaka huu, Erdoğan amerudisha hoja hiyo mezani: je, mfumo uliojengwa mwaka 1945 bado unaweza kuiwakilisha dunia ya 2026?

Chanzo: Reuters, Umoja wa Mataifa

23/09/2026