Lebo: utaridi

  • WSJ: China Yadaiwa Kuiuzia Iran Teknolojia za Kijeshi Licha ya Vikwazo vya Marekani

    WSJ: China Yadaiwa Kuiuzia Iran Teknolojia za Kijeshi Licha ya Vikwazo vya Marekani

    Takwimu za forodha za Iran zinaonyesha kuongezeka kwa shehena za vifaa kutoka China vinavyoweza kutumika katika utengenezaji wa droni na makombora, huku Washington ikionekana kuepuka makabiliano ya moja kwa moja na Beijing kuhusu suala hilo.

    Gazeti la The Wall Street Journal (WSJ) limeripoti kuwa kampuni za China zimeendelea kusafirisha vifaa vya kiteknolojia kwenda Iran, vikiwemo vinavyoweza kutumika kwa madhumuni ya kiraia na kijeshi, licha ya vikwazo na mzingiro wa kibiashara uliowekwa na Marekani dhidi ya Tehran.

    Kwa mujibu wa gazeti hilo, takwimu za forodha za Iran zinaonyesha kuwa takribani shehena 1,300 za vifaa hivyo ziliwasilishwa kwa Wizara ya Ulinzi ya Iran katika kipindi cha Januari hadi Juni mwaka huu.

    Vifaa vilivyosafirishwa vinajumuisha vifaa vya kielektroniki, injini, mifumo ya GPS na vipuri vya ndege, ambavyo vinaweza kutumika katika utengenezaji wa ndege zisizo na rubani na makombora.

    Usafirishaji Waongezeka Baada ya Mzingiro wa Baharini

    WSJ imeripoti kuwa usafirishaji wa vifaa hivyo uliongezeka baada ya Marekani kuweka mzingiro dhidi ya biashara ya Iran kupitia njia za baharini.

    Katika kipindi hicho, shirika la ndege la Iran la Mahan Air, ambalo limewekewa vikwazo na Marekani, liliongeza kwa kiwango kikubwa safari zake za ndege za mizigo kutoka China.

    Gazeti hilo pia limeeleza kuwa kampuni za China zimeipatia Iran kemikali zinazoweza kutumika katika uzalishaji wa makombora ya balistiki.

    Marekani imekuwa ikiweka vikwazo dhidi ya kampuni na taasisi mbalimbali za China na Hong Kong zinazotuhumiwa kusaidia Iran kupata silaha na teknolojia ya kijeshi.

    Hata hivyo, matumizi ya vifaa vyenye uwezo wa kutumika kwa madhumuni mawili hayamaanishi moja kwa moja kwamba kila shehena iliyosafirishwa ilitumika kutengeneza silaha.

    Washington Yaepuka Makabiliano ya Moja kwa Moja na Beijing

    Licha ya taarifa hizo, WSJ inasema utawala wa Rais Donald Trump umeepuka kwa kiasi kikubwa kuikabili China moja kwa moja kuhusu madai ya msaada wa kiteknolojia kwa Iran.

    Trump amesema anamwamini Rais Xi Jinping na amehoji kiwango ambacho China inaiwezesha Iran katika shughuli zake za kijeshi.

    Kwa mujibu wa gazeti hilo, baadhi ya maafisa wa Marekani pia wamepunguza uzito wa madai kuhusu msaada wa China kwa Iran kabla ya mkutano kati ya Trump na Xi.

    Hali hiyo inaonyesha tofauti kati ya hatua za Washington dhidi ya kampuni zinazotuhumiwa kusaidia Iran na namna inavyoshughulikia uhusiano wake wa moja kwa moja na serikali ya Beijing.

    China Yakanusha Madai ya Kusaidia Vita vya Iran

    Kwa upande wake, China imekanusha madai kwamba inaunga mkono juhudi za kivita za Iran kwa njia zinazokiuka taratibu za kimataifa.

    Beijing imesema inazingatia sheria na kanuni za kimataifa, inadhibiti mauzo ya bidhaa zinazoweza kutumika kwa madhumuni ya kiraia na kijeshi, na inapinga vikwazo vya upande mmoja vinavyowekwa na Marekani.

    China pia imeendelea kupinga matumizi ya vikwazo vya Marekani dhidi ya kampuni na taasisi zake kwa misingi ya madai yanayohusu biashara na Iran.

    Teknolojia Yakuwa Sehemu ya Mvutano wa Kimataifa

    Taarifa ya WSJ inaibua maswali kuhusu namna vifaa vya kiteknolojia vinavyoweza kutumika katika sekta za kiraia na kijeshi vinavyosafirishwa katika mazingira ya vikwazo na migogoro ya kimataifa.

    Kwa Iran, upatikanaji wa vifaa hivyo unahusishwa na uwezo wake wa kuendeleza teknolojia mbalimbali, ikiwemo inayoweza kutumika katika sekta ya ulinzi.

    Kwa Marekani, suala hilo linahusisha utekelezaji wa vikwazo dhidi ya Tehran pamoja na usimamizi wa uhusiano wake na China.

    Wakati Washington ikiendelea kuzichukulia kampuni zinazotuhumiwa kusaidia Iran hatua za vikwazo, Beijing inasisitiza kuwa biashara yake inafuata taratibu za kimataifa.

    Mvutano huo unaweka suala la usafirishaji wa teknolojia katika nafasi muhimu kwenye uhusiano wa Marekani, China na Iran.

    Chanzo: The Wall Street Journal (WSJ)

  • New York Times: Marekani Yahofia China Kupata Teknolojia ya F-35 Kupitia Saudi Arabia

    New York Times: Marekani Yahofia China Kupata Teknolojia ya F-35 Kupitia Saudi Arabia

    Gazeti la New York Times, likiwanukuu maafisa wa Marekani, limeripoti kuwa taasisi za ujasusi za Marekani zina wasiwasi kwamba China inaweza kupata ufikiaji wa teknolojia nyeti zinazohusiana na ndege za kivita aina ya F-35 kupitia ushirikiano wa kijeshi na kiteknolojia kati ya Beijing na Riyadh.

    Wasiwasi huo unatokana na uwezekano kwamba uhusiano wa karibu wa Saudi Arabia na China katika sekta za kijeshi na teknolojia unaweza kuongeza hatari ya taarifa au teknolojia zinazohusiana na F-35 kufikiwa na Beijing.

    Aidha, moja ya ripoti za Shirika la Ujasusi wa Ulinzi la Marekani (DIA) imetaja uwezekano wa wanajeshi wa China kupata ufikiaji wa baadhi ya kambi za kijeshi nchini Saudi Arabia.

    Ripoti hiyo pia imeibua wasiwasi kuhusu uwezekano wa teknolojia za China kutumika katika miundombinu ya mawasiliano ya Saudi Arabia, jambo ambalo maafisa wa Marekani wanaliona kuwa linaweza kuwa na athari za kiusalama iwapo mifumo hiyo itakuwa karibu au kuunganishwa na teknolojia nyeti za kijeshi za Marekani.

    Chanzo: New York Times

  • Gharama ya Vita na Iran Yafikia Dola Bilioni 38, Yatarajiwa Kuongezeka Bilioni 3 Kila Mwezi

    Gharama ya Vita na Iran Yafikia Dola Bilioni 38, Yatarajiwa Kuongezeka Bilioni 3 Kila Mwezi

    Ofisi ya Bajeti ya Bunge la Marekani (CBO) inakadiria kuwa vita vya Marekani dhidi ya Iran vilivyodumu kwa miezi sita vimegharimu dola bilioni 38 hadi Agosti 1, huku matumizi yakitarajiwa kuongezeka kwa dola bilioni 3 kila mwezi kutokana na kupungua kwa akiba ya silaha, kupanda kwa bei za nishati na shinikizo la mikopo.

    Tathmini hiyo inaonyesha kuongezeka kwa gharama za vita ambavyo pia vimepunguza akiba ya silaha za Marekani, kuharibu miundombinu ya kijeshi na kuchangia kupanda kwa bei za nishati.

    CBO ilisema Jumanne kuwa vita hivyo vinaweza kuongeza kiwango cha mfumuko wa bei kwa asilimia 0.5 katika miezi mitatu ya kwanza ya mwaka 2027.

    Silaha Zachangia Sehemu Kubwa ya Gharama

    Kwa mujibu wa CBO, sehemu kubwa zaidi ya matumizi hayo inatokana na matumizi ya haraka ya silaha za Marekani.

    Taasisi hiyo inakadiria kuwa kurejesha akiba ya silaha zilizoathirika kunaweza kuchukua miaka mitano. Reuters iliripoti mwezi Agosti kwamba Marekani ilikuwa imetumia “karibu makombora yake yote” ya masafa marefu yanayoongozwa kwa usahihi katika vita hivyo.

    Waziri wa Ulinzi wa Marekani, Pete Hegseth, aliwaambia maseneta Julai 21 kwamba gharama zinazohusiana na vita zilikuwa takribani dola bilioni 37.5, kiwango kilicho karibu na makadirio ya CBO.

    Katika kikao hicho, Hegseth aliomba karibu dola bilioni 90 za ufadhili wa dharura ili kujenga upya akiba ya silaha.

    “Bila fedha hizi, tutakabiliwa na upungufu mkubwa,” alisema.

    CBO imesema upungufu wa silaha muhimu, zikiwemo makombora ya kuzuia mashambulizi, unaweza kupunguza uwezo wa Pentagon kukabiliana na mgogoro mwingine mkubwa, ikiwemo uwezekano wa mapigano yanayohusisha China na Taiwan.

    Pentagon Yapinga Madai ya Upungufu wa Silaha

    Kwa mujibu wa CBO, Wizara ya Ulinzi ya Marekani haikushirikiana na wakaguzi wa fedha wa Bunge katika uchunguzi huo.

    Hata hivyo, maafisa wa Pentagon walipinga tathmini ya ripoti kuhusu upungufu wa silaha.

    “Tuna kila kinachohitajika kufanya mashambulizi wakati na mahali atakapochagua rais,” alisema msemaji mkuu wa Pentagon, Sean Parnell.

    Msemaji wa Ikulu ya White House, Anna Kelly, alisema jeshi la Marekani lina “silaha, risasi na akiba zaidi ya kutosha” kutekeleza malengo ya kimkakati ya Amiri Jeshi Mkuu.

    Uchunguzi wa CBO uliombwa na Brendan Boyle, Mwanademokrasia mwandamizi katika Kamati ya Bajeti ya Baraza la Wawakilishi.

    Boyle alikosoa gharama za kifedha na kibinadamu za vita hivyo, akisema ripoti inaonyesha kuwa vita vimewagharimu walipa kodi “makumi ya mabilioni ya dola na gharama zinaendelea kuongezeka.”

    Wanajeshi 18 wa Marekani wamefariki katika vita hivyo.

    Gharama Nyingine Hazijajumuishwa

    Makadirio ya dola bilioni 38 hayajumuishi gharama zote zinazohusiana na vita.

    Ripoti hiyo haikujumuisha gharama za mashambulizi ya hivi karibuni dhidi ya meli za kibiashara katika Mlango-Bahari wa Hormuz wala mashambulizi dhidi ya vituo vya kijeshi vya Marekani katika eneo hilo.

    Pia haikujumuisha gharama za mikopo inayotumika kufadhili vita, ambazo CBO imesema zinaweza kuongeza makumi ya mabilioni ya dola.

    Tathmini tofauti ya Mkaguzi Mkuu wa Pentagon iliweka gharama hadi Juni 19 kuwa dola bilioni 33.4. Makadirio hayo yalijumuisha takribani dola milioni 184 za uharibifu wa vituo vya kidiplomasia vya Marekani uliosababishwa na mashambulizi ya Iran.

    Mkaguzi Mkuu pia aliripoti kuwa Iran ilikuwa imeharibu au kubomoa mamia ya majengo katika kambi za Marekani Mashariki ya Kati, pamoja na ndege za kivita, ndege za kujaza mafuta angani na droni.

    Athari kwa Nishati na Uchumi

    Athari za kiuchumi zinaenda zaidi ya matumizi ya moja kwa moja ya kijeshi.

    Mashambulizi ndani na karibu na Mlango-Bahari wa Hormuz, pamoja na mashambulizi dhidi ya miundombinu ya nishati katika mataifa jirani ya Ghuba, yamechangia kupanda kwa bei za nishati.

    Kabla ya vita, takribani asilimia 20 ya mafuta ya dunia yalikuwa yakipitia njia hiyo ya baharini.

    CBO inatarajia usumbufu huo kuchangia ongezeko la asilimia 0.5 la mfumuko wa bei katika robo ya kwanza ya mwaka 2027.

    Matumizi hayo yanakuja wakati deni la umma la Marekani limevuka dola trilioni 40, na kuongeza mjadala kuhusu athari za muda mrefu za vita kwa fedha za serikali.

    Rais Donald Trump amekuwa akilinganisha mara kwa mara vita vya Iran na vita vya Marekani nchini Iraq na Afghanistan.

    Kwa mujibu wa takwimu zilizoripotiwa na Reuters, vita vya Iraq vilivyodumu miaka minane viligharimu dola trilioni 2, huku mradi wa Costs of War wa Chuo Kikuu cha Brown ukikadiria kuwa vita vya Afghanistan vilivyodumu miongo miwili viligharimu dola trilioni 2.3.

  • New York Times: Afisa wa Trump aishutumu Israel kwa ukiukwaji wa usitishaji vita Gaza

    New York Times: Afisa wa Trump aishutumu Israel kwa ukiukwaji wa usitishaji vita Gaza

    WASHINGTON/GAZA — Afisa mwandamizi katika Board of Peace ya Rais Donald Trump ameishutumu serikali ya Israel kwa kuchukua hatua zinazohatarisha makubaliano ya kusitisha mapigano Gaza pamoja na mpango unaoungwa mkono na Marekani wa kuipokonya Hamas silaha.

    Kwa mujibu wa taarifa hiyo, afisa huyo amesema mwenendo wa Israel unaweza kudhoofisha juhudi za Washington za kuendeleza hatua zinazofuata za makubaliano ya Gaza, ambayo yanahusisha masuala ya usalama, utawala wa eneo hilo na mustakabali wa silaha za Hamas.

    Ukosoaji huo ni muhimu kwa sababu unatoka ndani ya chombo kinachohusishwa moja kwa moja na mpango wa Trump kuhusu Gaza, wakati Marekani ikiwa mshirika mkuu wa Israel.

    Kauli hiyo pia inaongeza dalili za kutofautiana kati ya Washington na serikali ya Waziri Mkuu Benjamin Netanyahu kuhusu namna ya kutekeleza makubaliano ya kusitisha vita na hatua zinazopaswa kufuata.

    Muktadha na Athari

    Changamoto kubwa kwa mpango huo ni kwamba suala la kuipokonya Hamas silaha linahusishwa na masharti mapana ya kisiasa na kiusalama, huku pande zinazohusika zikitofautiana kuhusu utekelezaji wake.

    Ikiwa mvutano kati ya Marekani na Israel utaongezeka, unaweza kuathiri utekelezaji wa awamu zinazofuata za mpango wa Gaza na kuongeza hatari ya kurejea kwa mapigano makubwa.

  • Ni nani Deogratius John Ndejembi aliyeteuliwa kuchukua nafasi ya makamu wa rais wa Tanzania?

    Ni nani Deogratius John Ndejembi aliyeteuliwa kuchukua nafasi ya makamu wa rais wa Tanzania?

    Deogratius John Ndejembi ni mwanasiasa wa Tanzania kutoka Chama Cha Mapinduzi (CCM) na Mbunge wa Jimbo la Chamwino mkoani Dodoma tangu mwaka 2020.

    Alizaliwa tarehe 12 Julai 1983. Ana elimu ya Shahada ya Kwanza ya Mahusiano ya Kimataifa kutoka Chuo Kikuu cha Lincoln nchini Uingereza, pamoja na mafunzo ya juu katika masuala ya utawala na uongozi.

    Kabla ya kuingia kwenye siasa, Ndejembi alifanya kazi katika sekta binafsi kwenye maeneo ya mauzo na masoko, akihudumu katika kampuni mbalimbali zikiwemo TIGO, Smile Communications na GSM Group/Alosco.

    Mwaka 2016 alianza rasmi utumishi wa umma baada ya kuteuliwa kuwa Mkuu wa Wilaya, nafasi aliyohudumu hadi mwaka 2020. Baadaye alichaguliwa kuwa Mbunge wa Chamwino na kuendelea kupanda katika ngazi mbalimbali za uongozi serikalini.

    Katika kipindi cha uongozi wake serikalini, Ndejembi amewahi kushika nafasi za Naibu Waziri katika Ofisi ya Rais (Menejimenti ya Utumishi wa Umma na Utawala Bora), Naibu Waziri TAMISEMI, Waziri wa Nchi Ofisi ya Waziri Mkuu anayeshughulikia Kazi, Vijana, Ajira na Wenye Ulemavu, pamoja na Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi.

    Mwaka 2025 aliteuliwa kuwa Waziri wa Nishati, ambako alihusika na masuala ya maendeleo ya miradi ya umeme, utafutaji wa mafuta na gesi, pamoja na kuimarisha ushirikiano wa nishati na nchi jirani.

    Katika safari yake ya kisiasa, Ndejembi amekuwa akihusika pia katika uongozi wa ndani wa CCM, hasa katika jumuiya na nafasi mbalimbali za chama.

    Mwaka 2026, jina lake lilipendekezwa na CCM kwa nafasi ya Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania baada ya kuondoka kwa aliyekuwa akishikilia nafasi hiyo, hatua inayohitaji kukamilisha taratibu za kikatiba kabla ya uteuzi kuwa rasmi.

    Ndejembi anaingia katika nafasi hiyo akiwa na uzoefu wa zaidi ya muongo mmoja katika siasa, utawala wa umma na usimamizi wa sera mbalimbali za maendeleo.

  • New York Times: Msukosuko katika Wizara ya Vita ya Marekani baada ya maafisa wakuu kutimuliwa

    New York Times: Msukosuko katika Wizara ya Vita ya Marekani baada ya maafisa wakuu kutimuliwa

    WASHINGTON, MAREKANI — Ripoti ya gazeti la The New York Times imeeleza kuwa Wizara ya Vita ya Marekani inakabiliwa na msukosuko mkubwa wa uongozi baada ya kufukuzwa kwa maafisa kadhaa wa ngazi za juu, hatua inayodaiwa kusababisha pengo katika mfumo wa uongozi wa Jeshi la Marekani.

    Kwa mujibu wa ripoti hiyo, Waziri wa Vita wa Marekani Pete Hegseth amefanya mfululizo wa mabadiliko katika uongozi wa kijeshi, ikiwa ni pamoja na kumuondoa Jenerali Randy George, aliyekuwa Mkuu wa Majeshi ya Nchi Kavu ya Marekani.

    Baada ya kuondolewa kwa Jenerali George, jeshi limekuwa bila Mkuu wa Majeshi wa kudumu kwa kipindi cha miezi kadhaa, hali inayozua wasiwasi kuhusu uthabiti wa uongozi wa taasisi hiyo.

    Ripoti hiyo inasema Hegseth pia amewaondoa angalau maafisa wakuu watatu ambao walitarajiwa kuwa miongoni mwa wanaoweza kurithi nafasi ya Jenerali George.

    Kwa mujibu wa maafisa walionukuliwa, Waziri wa Jeshi Daniel P. Driscoll pia anatarajiwa kuondoka serikalini katika miezi ijayo. Hali itakayodhoofisha zaidi Jeshi la Marekani.

    Muktadha

    Mabadiliko hayo ya uongozi yanakuja wakati Marekani ikiendelea kukabili changamoto nyingi za kiusalama duniani, ikiwemo migogoro Mashariki ya Kati baada ya uvamizi wake dhidi ya Iran, ushindani wa kijeshi na China, pamoja na vita vinavyoendelea kuhusisha washirika wake kama vile Ukraine.

    Wakosoaji wanasema kuondolewa kwa maafisa wengi waandamizi kwa muda mfupi kunaweza kuathiri mwendelezo wa mipango ya kijeshi na utendaji wa jeshi.

    Hata hivyo, wanaounga mkono mabadiliko hayo wanadai kuwa ni sehemu ya juhudi za kurekebisha mfumo wa ulinzi na kuhakikisha uongozi unaendana na sera mpya za serikali ya Donald Trump

    Athari

    Iwapo pengo la uongozi litaendelea, wachambuzi wanaonya kuwa linaweza kuathiri uwezo wa Jeshi la Marekani kupanga mikakati ya muda mrefu na kufanya maamuzi ya haraka katika kipindi cha migogoro ya kimataifa.