Utaridi 2.0 Staging

Kategoria: AFRIKA

  • UN Yataka Kusitishwa Mapigano Sudan, Yaongeza Uchunguzi

    UN Yataka Kusitishwa Mapigano Sudan, Yaongeza Uchunguzi

    Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa limelaani mashambulizi dhidi ya raia nchini Sudan na kutoa wito wa kusitishwa mara moja kwa mapigano yanayoendelea kati ya pande zinazopigana.

    Azimio hilo limepitishwa huku Baraza likisisitiza kuwa hakuna suluhisho la kijeshi kwa mgogoro unaoendelea nchini humo na kwamba raia wameendelea kubeba gharama kubwa zaidi ya vita.

    Nchi 28 ziliunga mkono azimio hilo, 10 zikapinga na tisa zikajizuia kupiga kura. Baraza pia limeongeza kwa mwaka mmoja muda wa kazi wa Ujumbe Huru wa Kimataifa wa Kuchunguza Ukweli kuhusu Sudan.

    Hatua hiyo imekuja wakati mashambulizi ya ndege zisizo na rubani na operesheni nyingine za kijeshi zikiendelea kuripotiwa katika maeneo mbalimbali. Shirika la Chakula Duniani pia limesema gari lililokuwa limebeba misaada ya chakula lilishambuliwa Kordofan Kaskazini na kusababisha kifo cha mtu mmoja.

    Ujumbe wa uchunguzi wa Umoja wa Mataifa umekuwa ukikusanya ushahidi kuhusu madai ya ukiukaji wa haki za binadamu na sheria za vita unaohusishwa na Jeshi la Sudan, Rapid Support Forces na makundi mengine yanayoshiriki katika vita.

    Vyanzo: Umoja wa Mataifa, Al Jazeera.

  • Misri, Eritrea, Somalia na Sudan Watoa Tamko Kuhusu Ethiopia

    Misri, Eritrea, Somalia na Sudan Watoa Tamko Kuhusu Ethiopia

    Viongozi wa Misri, Eritrea, Somalia na Sudan wametoa tamko la pamoja wakitaka migogoro katika Pembe ya Afrika kutatuliwa kwa njia za kisiasa na amani, wakati vita nchini Ethiopia vikiendelea kuongeza hatari ya mgogoro wa kikanda.

    Rais Abdel Fattah el-Sisi wa Misri, Rais Isaias Afwerki wa Eritrea, Rais Hassan Sheikh Mohamud wa Somalia na Abdel Fattah al-Burhan wa Sudan walikutana New Alamein nchini Misri kabla ya kutoa tamko hilo.

    Viongozi hao walisisitiza kuwa usalama wa Bahari Nyekundu unapaswa kusimamiwa na nchi za pwani, msimamo unaokuja wakati Ethiopia ikiendelea kutafuta njia ya uhakika ya kufikia bahari na uwepo wa majini.

    Misri na Sudan pia zimerudia wasiwasi wao kuhusu hatua za upande mmoja zinazohusiana na Mto Nile, suala ambalo kwa muda mrefu limekuwa chanzo cha mvutano na Ethiopia kutokana na Bwawa la Grand Ethiopian Renaissance Dam.

    Tamko hilo limetolewa wakati mapigano yakiongezeka nchini Ethiopia kati ya serikali ya shirikisho na muungano wa makundi yenye silaha. Addis Ababa imeishutumu Eritrea, Misri na Sudan kwa kusaidia wapinzani wake, madai ambayo nchi hizo zimekanusha.

    Viongozi hao pia wameunga mkono mchakato wa kisiasa unaoongozwa na Wasudan wenyewe ili kumaliza vita kati ya Jeshi la Sudan na Rapid Support Forces.

    Vyanzo: Al Jazeera, Ofisi ya Rais wa Misri.

  • Eritrea Yakata Uhusiano na Ethiopia, Hofu ya Vita Yaongezeka

    Eritrea Yakata Uhusiano na Ethiopia, Hofu ya Vita Yaongezeka

    ASMARA/ADDIS ABABA — Eritrea imetangaza kuvunja uhusiano wa kidiplomasia na Ethiopia huku mvutano kati ya nchi hizo mbili ukiongezeka sambamba na mapigano mapya katika eneo la Tigray.

    Hatua hiyo imekuja baada ya Ethiopia kuwafukuza wanadiplomasia 10 wa Eritrea na kutangaza kufunga ubalozi wake mjini Asmara. Addis Ababa imeishutumu Eritrea kwa vitendo vya uhasama na kwa madai ya kusaidia vikosi vinavyoipinga serikali ya shirikisho, tuhuma ambazo Eritrea imekanusha.

    Reuters na AP zimeripoti kuwa hali hiyo imeongeza hofu ya mgogoro mpana zaidi katika Pembe ya Afrika, hasa kutokana na historia ya vita kati ya Ethiopia na Eritrea na mvutano unaoendelea katika Tigray.

    Wakati huohuo, vikosi vya serikali ya Ethiopia vimeripotiwa kurejesha udhibiti wa Uwanja wa Ndege wa Alula Aba Nega mjini Mekelle baada ya mapigano makali na vikosi vinavyoongozwa na TPLF.

    Mgogoro huo una hatari ya kuathiri zaidi usalama wa eneo la Bahari Nyekundu, ambalo tayari limekuwa na mvutano unaohusisha Yemen, Sudan na njia muhimu za biashara ya baharini.

    Jumuiya ya kimataifa imeendelea kutoa wito wa kujizuia na kurejea katika mazungumzo ili kuzuia kurejea kwa vita vikubwa katika eneo hilo.

    Vyanzo: Reuters; Associated Press; Press TV.

  • SHA na HMIS: Mfumo Mpya wa Afya Kenya Unavyobadilika

    SHA na HMIS: Mfumo Mpya wa Afya Kenya Unavyobadilika

    NAIROBI — Kenya inaendelea na hatua mpya ya mageuzi ya mfumo wa afya kwa kuhamisha vituo vya matibabu kutoka SHA Provider Portal kwenda katika mifumo ya Health Management Information System (HMIS), hatua inayolenga kupunguza urudufu wa taarifa, kuharakisha huduma na kuimarisha usimamizi wa madai ya malipo.

    Kwa wananchi wengi, majina SHA na HMIS yanaweza kuonekana kuwa kitu kimoja, lakini yana majukumu tofauti. Social Health Authority (SHA) ndiyo taasisi inayosimamia ufadhili wa huduma za afya, huku HMIS ikiwa mfumo unaotumiwa na hospitali kurekodi taarifa za wagonjwa, huduma walizopata na madai yanayowasilishwa kwa SHA.

    SHA ni nini?

    SHA ilianzishwa kuchukua nafasi ya NHIF katika mfumo mpya wa Taifa Care. Inasimamia ufadhili wa huduma za afya na mikataba na watoa huduma, ikiwa ni sehemu ya juhudi za Kenya kufikia huduma za afya kwa wote.

    Hospitali na vituo vya afya vinavyoshirikiana na SHA huwasilisha madai ya malipo baada ya kutoa huduma kwa wagonjwa wanaostahili. Kwa hiyo, utendaji wa SHA unategemea kwa kiasi kikubwa ubora wa taarifa zinazotolewa na vituo vya afya.

    HMIS ni nini?

    HMIS ni mfumo wa kidijitali unaotumiwa ndani ya vituo vya afya kusimamia taarifa za wagonjwa, uchunguzi, matibabu, vipimo, dawa na madai ya malipo.

    Waziri wa Afya Aden Duale amesema moja ya sababu kuu za kuhama kutoka SHA Provider Portal ni kwamba hospitali nyingi zilikuwa zikilazimika kutumia mfumo wao wa HMIS na kisha kuingiza taarifa hizo tena katika portal ya SHA. Hali hiyo ilikuwa ikiongeza kazi za kiutawala na wakati mwingine kuongeza muda wa kusubiri kwa wagonjwa.

    Kwa nini mfumo unabadilishwa?

    Serikali inataka hospitali zitumie mifumo iliyothibitishwa na Digital Health Agency inayoweza kuwasiliana moja kwa moja na mifumo ya SHA. Hii inatarajiwa kupunguza kuingiza taarifa mara mbili na kuwezesha uthibitishaji wa wagonjwa, uwasilishaji wa madai na ubadilishanaji wa taarifa za afya kufanyika kwa njia ya kidijitali.

    Wizara ya Afya imesema SHA HMIS itasaidia uthibitishaji wa wagonjwa kwa wakati halisi, usimamizi wa madai ya kielektroniki, uthibitishaji wa watoa huduma na ubadilishanaji salama wa taarifa za afya.

    Serikali pia inatarajia mfumo huo kusaidia kupunguza madai yasiyo halali na kuongeza uwazi na uwajibikaji katika matumizi ya fedha za afya.

    Uhamaji umefikia wapi?

    Kufikia Oktoba 1, 2026, Wizara ya Afya ilisema vituo vyote 6,427 vya umma vya Level 2 hadi Level 4 vilikuwa vimekamilisha uhamaji kwenda HMIS. Katika vituo vya Level 5, vinne vilikuwa vimekamilisha uhamaji huku vingine 23 vikiwa katika hatua tofauti za utekelezaji.

    Serikali pia inasaidia vituo 518 vya afya vinavyomilikiwa na taasisi za kidini kufunga na kuhamia HMIS. Kufikia Oktoba 1, vituo 38 kati ya hivyo vilikuwa vimekamilisha mchakato.

    Digital Health Agency pia imeanza kuthibitisha mifumo ya HMIS inayotumiwa na hospitali binafsi ili kuhakikisha inakidhi viwango vya kitaifa vya usalama na ubadilishanaji wa taarifa.

    Deadline imeongezwa

    Serikali awali ilikuwa imeweka Septemba 30 kama mwisho wa uhamaji, lakini Wizara ya Afya iliongeza muda hadi Oktoba 30, 2026 kwa vituo ambavyo bado havijakamilisha mchakato.

    Duale amesema wagonjwa hawapaswi kunyimwa huduma kwa sababu kituo hakijakamilisha uhamaji wa mfumo, na serikali itaendelea kutoa msaada wa kiufundi katika kipindi cha mpito.

    SHA na HMIS zinahusianaje?

    Njia rahisi ya kuelewa ni kwamba SHA ndiyo inayosimamia ufadhili na malipo, wakati HMIS ndiyo inayorekodi huduma inayotolewa na hospitali.

    Hospitali inapomhudumia mgonjwa, taarifa za huduma huingizwa katika HMIS. Mfumo huo unapaswa kuwasiliana na miundombinu ya kidijitali ya taifa ili uthibitishaji na madai ya malipo yaweze kushughulikiwa na SHA bila hospitali kurudia kuingiza taarifa katika mifumo tofauti.

    Changamoto zinazobaki

    Mabadiliko hayo yanakuja wakati watoa huduma wakiendelea kuibua masuala kuhusu ucheleweshaji wa madai, uthabiti wa mifumo, pre-authorisation, tariffs na utayari wa baadhi ya vituo kuhamia katika mfumo wa kidijitali.

    SHA imezindua pia mfumo mpya wa mikataba wa HAKIKA kwa kipindi cha 2026–2029, unaolenga kuweka masharti ya wazi kuhusu malipo, viwango vya huduma na utatuzi wa migogoro kati ya SHA na watoa huduma.

    Kwa upande mwingine, mafanikio ya HMIS yatategemea uwezo wa mifumo kufanya kazi kwa uthabiti, upatikanaji wa intaneti, vifaa vya kutosha, mafunzo ya wahudumu na usalama wa taarifa za wagonjwa.

    Kipimo halisi ni huduma kwa mgonjwa

    Hatimaye, mafanikio ya SHA na HMIS hayatapimwa kwa idadi ya mifumo iliyozinduliwa pekee. Kipimo kikubwa kitakuwa ikiwa mgonjwa anapata huduma bila kucheleweshwa kwa sababu ya hitilafu za mfumo, na ikiwa hospitali zinazotoa huduma halali zinalipwa kwa wakati.

    Ikiwa uhamaji huo utafanikiwa kupunguza urudufu wa taarifa, kuharakisha madai na kuongeza uwazi, unaweza kuwa hatua muhimu katika mageuzi ya Taifa Care. Lakini changamoto za teknolojia, malipo na utekelezaji zitaendelea kuwa sehemu muhimu ya mjadala kuhusu mustakabali wa mfumo wa afya wa Kenya.

    Vyanzo: Wizara ya Afya Kenya, Digital Health Agency, Social Health Authority, Kenya News Agency na The Star.

  • El Niño: Tanzania Yafunga Shule Mapema Novemba 13

    El Niño: Tanzania Yafunga Shule Mapema Novemba 13

    DODOMA — Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia nchini Tanzania imeagiza shule zote za awali, msingi na sekondari Tanzania Bara kufungwa Novemba 13, 2026, badala ya Desemba 4 kama ilivyokuwa imepangwa awali.

    Kwa mujibu wa Waraka wa Elimu Na. 3 wa Mwaka 2026 uliotolewa Septemba 30, uamuzi huo umechukuliwa kufuatia taarifa za Mamlaka ya Hali ya Hewa Tanzania (TMA) kuhusu uwezekano wa mvua kubwa zinazohusishwa na El Niño katika kipindi cha Oktoba hadi Desemba 2026.

    Wizara imesema mvua hizo zinaweza kusababisha mafuriko na athari nyingine katika baadhi ya maeneo na kuathiri shughuli za uendeshaji wa shule. Hatua hiyo inalenga kulinda usalama na ustawi wa wanafunzi, walimu na watumishi wengine wa shule.

    Mabadiliko hayo yanarekebisha kalenda iliyowekwa kupitia Waraka wa Elimu Na. 6 wa Mwaka 2025 kwa shule za awali, msingi na sekondari pamoja na Waraka Na. 1 wa Mwaka 2026 kwa Kidato cha Tano na Sita, ambazo zilielekeza shule kufungwa Desemba 4.

    Waraka mpya, uliosainiwa na Kamishna wa Elimu Dkt. Lyabwene M. Mtahabwa, umeanza kutumika rasmi Oktoba 1, 2026.

    Chanzo: Wizara ya Elimu, Sayansi na Teknolojia — Waraka wa Elimu Na. 3 wa Mwaka 2026.

  • IEBC Kusajili Wakenya Ughaibuni Katika Nchi 26 kwa Uchaguzi wa 2027

    IEBC Kusajili Wakenya Ughaibuni Katika Nchi 26 kwa Uchaguzi wa 2027

    NAIROBI — Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka ya Kenya (IEBC) imepanga kupanua usajili wa wapiga kura wanaoishi ughaibuni kutoka nchi 12 zilizoshiriki mwaka 2022 hadi nchi 26 kuelekea Uchaguzi Mkuu wa Agosti 10, 2027.

    Mwenyekiti wa IEBC, Erastus Ethekon, amesema tume inaendelea na maandalizi ya kupanua ushiriki wa Wakenya wanaoishi nje ya nchi, ikiwa ni sehemu ya juhudi za kuongeza idadi ya wapiga kura kuelekea uchaguzi huo.

    Miongoni mwa nchi zinazopendekezwa kuongezwa ni Saudi Arabia, Oman, Australia, Sweden, Italia, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, Nigeria, Ireland, Uturuki, Ethiopia na China. IEBC imesema upanuzi huo unalenga kuendeleza haki ya kikatiba ya Wakenya wanaoishi nje ya nchi kushiriki katika uchaguzi.

    Katika uchaguzi wa 2022, upigaji kura kwa Wakenya wa diaspora ulifanyika katika nchi 12. IEBC pia inalenga kuwa na takribani wapiga kura milioni 28.5 kwenye daftari la 2027, kutoka milioni 22.1 mwaka 2022.

    Usajili wa diaspora ni sehemu ya maandalizi mapana ya daftari la wapiga kura, huku tume ikiendelea na awamu za usajili endelevu na ulioimarishwa, pamoja na uhakiki wa taarifa za wapiga kura.

    Vyanzo: IEBC na Kenya News Agency.