Utaridi 2.0 Staging

Kategoria: AFRIKA

  • Kipa wa Ireland Ajiondoa Mechi Dhidi ya Israel kwa Sababu za Kimaadili

    Kipa wa Ireland Ajiondoa Mechi Dhidi ya Israel kwa Sababu za Kimaadili

    DUBLIN, IRELAND — Kipa wa timu ya taifa ya Jamhuri ya Ireland, Gavin Bazunu, amejiondoa kwenye mechi za UEFA Nations League dhidi ya Israel, akisema dhamiri na misingi yake ya kidini havimruhusu kushiriki wakati raia wasio na hatia wakiendelea kuuawa katika eneo la Mashariki ya Kati.

    Katika taarifa aliyotoa, Bazunu amesema uamuzi huo haukuwa rahisi, akisisitiza kuwa kuiwakilisha nchi yake ni jambo lenye umuhimu mkubwa kwake. Ameeleza kuwa anawaheshimu wachezaji wenzake, kocha, benchi la ufundi na wananchi wa Ireland, lakini anaamini kushiriki mechi hizo kungekinzana na misingi yake binafsi.

    Bazunu: Kuua Watu Wasio na Hatia ni Makosa

    Bazunu amesema msimamo wake unatokana na imani kwamba kuua watu wasio na hatia ni jambo lisilokubalika. Amefafanua kuwa hatua yake hailengi wananchi wa Israel wala jamii ya Wayahudi, bali inapinga vitendo vya ukatili vinavyoendelea katika eneo hilo.

    Kwa mujibu wa kipa huyo, kuna nyakati chache maishani ambapo mtu hupata nafasi ya kusimamia jambo kubwa kuliko maslahi yake binafsi, na anaamini huu ni wakati wa kufanya hivyo.

    Ireland Yaamua Kuendelea na Mechi

    Uamuzi wa Bazunu ulifuatiwa na mazungumzo kati ya wachezaji, benchi la ufundi na viongozi wa Chama cha Soka cha Ireland (FAI). Chama hicho kimesema msimamo wake ni kuendelea na ratiba ya mashindano, huku uamuzi binafsi wa Bazunu ukiheshimiwa.

    Ireland imepangwa kucheza dhidi ya Israel Septemba 27 mjini Debrecen, Hungary, na mchezo wa marudiano Oktoba 4 mjini Bačka Topola, Serbia.

    Mjadala Kuhusu Ushiriki wa Israel

    FAI ilikuwa imeomba UEFA kuisimamisha Israel katika mashindano yake, lakini ombi hilo halikukubaliwa. Chama hicho kimesema kususia mechi kama taasisi kunaweza kusababisha kupoteza mechi kwa mujibu wa kanuni na kuchukuliwa hatua nyingine za kinidhamu.

    Hivyo, uamuzi wa Bazunu ni wa binafsi na hauwakilishi uamuzi wa timu nzima ya Ireland kususia michezo hiyo.

    Chanzo: The Irish Times, The 42, Reuters na FAI.

  • Rais wa Sudan Kusini Avunja Serikali Kuelekea Uchaguzi

    Rais wa Sudan Kusini Avunja Serikali Kuelekea Uchaguzi

    JUBA — Rais wa Sudan Kusini, Salva Kiir, alivunja serikali ya mpito ya umoja wa kitaifa Septemba 22, 2026, na kuteua utawala wa muda kuelekea uchaguzi mkuu uliopangwa Desemba 22.

    Amri hiyo iliwaondoa madarakani makamu wa rais, mawaziri na viongozi wa serikali za majimbo, huku mabunge ya kitaifa na majimbo yakivunjwa. Kiir ataendelea kuwa rais hadi rais atakayechaguliwa atakapoapishwa.

    Hatua hiyo imechukuliwa wakati taifa hilo likijiandaa kwa uchaguzi wake mkuu wa kwanza tangu kupata uhuru mwaka 2011, baada ya uchaguzi kuahirishwa mara kadhaa kutokana na changamoto za kisiasa na utekelezaji wa makubaliano ya amani ya 2018.

    Kiir pia alitia saini marekebisho ya sheria ya uchaguzi yaliyoondoa masharti ya kukamilisha katiba ya kudumu na sensa ya kitaifa kabla ya kupiga kura. Serikali inasema mabadiliko hayo yanaondoa vikwazo vya kuendesha uchaguzi, lakini muungano wa upinzani umeyapinga kwa madai ya ukosefu wa mashauriano ya kutosha.

    Muktadha na Athari: Kuvunjwa kwa serikali kunabadilisha mfumo wa kugawana madaraka uliowekwa na makubaliano ya amani ya 2018, huku maswali yakiendelea kuhusu utekelezaji wa makubaliano hayo na maandalizi ya uchaguzi.

    Vyanzo: Reuters na Radio Tamazuj, Septemba 22–23, 2026.

  • Kenya na Uganda Zatajwa Miongoni mwa Nchi Zilizosusia Hotuba ya Netanyahu

    Kenya na Uganda Zatajwa Miongoni mwa Nchi Zilizosusia Hotuba ya Netanyahu

    NEW YORK, MAREKANI — Kenya, Uganda, Somalia, Djibouti na Eritrea ni miongoni mwa nchi zilizotajwa katika orodha zilizosambazwa kuhusu wajumbe walioondoka kwenye ukumbi wa Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa wakati Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, akianza hotuba yake Alhamisi, Septemba 24, 2026.

    Makumi ya wajumbe waliondoka ukumbini katika tukio lililoripotiwa na Reuters na AFP. Ujumbe wa Palestina katika Umoja wa Mataifa ulikuwa umehimiza uwakilishi wa nchi nyingine kushiriki katika hatua hiyo ya kususia hotuba, wakipinga sera na operesheni za Israel.

    Nchi za Afrika Mashariki Zatajwa

    Orodha zilizochapishwa na kusambazwa zimetaja Kenya, Uganda, Somalia, Djibouti na Eritrea. Nchi nyingine za Afrika zilizotajwa ni Afrika Kusini, Senegal, Angola, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo, Namibia na Msumbiji.

    Hata hivyo, hakuna orodha rasmi ya Umoja wa Mataifa iliyothibitisha kwa ukamilifu ushiriki wa kila nchi iliyotajwa. Kwa Uganda, vyombo vya habari vya ndani vimeripoti kujumuishwa kwa ujumbe wake, ingawa havikuwa na uthibitisho rasmi wa serikali wakati wa kuchapisha taarifa hiyo.

    Netanyahu Awajibu Walioondoka

    Wakati wajumbe wakiondoka, baadhi ya waliobaki walisimama na kushangilia, huku mwenyekiti wa kikao akitaka utulivu urejeshwe.

    Netanyahu aliwaita walioondoka “waoga wa kimaadili” na kuwataka wengine wenye msimamo huo waondoke pia. Katika hotuba yake, alitetea operesheni za kijeshi za Israel dhidi ya Hamas na Iran na kukataa madai ya mauaji ya kimbari Gaza.

    Muktadha na Athari

    Tukio hilo linaonyesha jinsi mgogoro wa Gaza na operesheni za Israel katika eneo la Mashariki ya Kati zinavyoendelea kuibua tofauti za kidiplomasia katika Umoja wa Mataifa. Kuondoka ukumbini ni hatua ya ishara ya kisiasa, si kura wala azimio rasmi la Baraza Kuu.

    Chanzo: Reuters; AFP; Roya News; Pulse Uganda.

  • Rais wa Costa Rica Amfukuza Waziri kwa Kukutana na Trump

    Rais wa Costa Rica Amfukuza Waziri kwa Kukutana na Trump

    SAN JOSÉ, COSTA RICA — Rais wa Costa Rica, Laura Fernández, amemfuta kazi Waziri wa Mambo ya Nje, Manuel Tovar, baada ya kuhudhuria mkutano wa usalama wa kikanda uliohusisha Rais wa Marekani Donald Trump bila kumjulisha mapema.

    Kwa mujibu wa taarifa ya serikali iliyotolewa Alhamisi, Septemba 24, hatua hiyo ilichukuliwa baada ya kubainika kuwa Tovar hakumfikishia rais taarifa kuhusu mkutano wa Septemba 22, uliofanyika New York pembezoni mwa Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa.

    Serikali Yataja Madhara ya Kimkakati

    Mkutano huo uliandaliwa chini ya muungano wa Shield of the Americas, unaoongozwa na Marekani na unaolenga kuimarisha ushirikiano wa kikanda katika kupambana na biashara ya dawa za kulevya na uhalifu wa kupangwa.

    Serikali ya Costa Rica imesema kushindwa kwa Tovar kumjulisha rais kulimzuia Fernández kushiriki katika mkutano huo, na kusababisha kile ilichokitaja kuwa madhara makubwa ya kimkakati kwa taifa.

    Costa Rica inauchukulia muungano huo kuwa sehemu muhimu ya ushirikiano wake wa kimataifa katika masuala ya usalama wa taifa.

    Waziri Mpya Ateuliwa kwa Muda

    Kufuatia uamuzi huo, Tovar ameondolewa madarakani mara moja, huku Waziri wa Biashara ya Nje, Indiana Trejos Gallo, akiteuliwa kushika kwa muda nafasi ya Waziri wa Mambo ya Nje.

    Trejos anatarajiwa kuanza majukumu hayo baada ya kurejea kutoka New York, ambako anashiriki shughuli za Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa.

    Hatua hiyo imeleta mabadiliko katika uongozi wa diplomasia ya Costa Rica wakati nchi hiyo ikiendeleza ushirikiano wa usalama na Marekani kupitia muungano wa Shield of the Americas.

    Chanzo: Reuters; Delfino.cr.

  • Mahama Ataka Afrika Iache Kuuza Utajiri na Kuagiza Umaskini

    Mahama Ataka Afrika Iache Kuuza Utajiri na Kuagiza Umaskini

    NEW YORK — Rais wa Ghana, John Dramani Mahama, ametaka mabadiliko ya mfumo wa uchumi wa dunia ili nchi za Afrika zipate manufaa makubwa zaidi kutokana na rasilimali zake, badala ya kuendelea kuuza malighafi na kuagiza bidhaa zilizoongezwa thamani nje ya bara hilo.

    Akihutubia kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, Mahama amesema mfumo wa sasa wa biashara na fedha unaendelea kuziweka nchi zinazoendelea katika mazingira magumu ya madeni, gharama kubwa za mikopo na utegemezi wa misaada.

    Afrika yataka ushirikiano wenye usawa

    Mahama amesema Afrika inahitaji ushirikiano wa kiuchumi unaozingatia heshima na maslahi ya pande zote, pamoja na upatikanaji wa mikopo yenye masharti nafuu.

    Ameeleza kuwa gharama kubwa za kukopa huzilazimisha serikali kuchagua kati ya kulipa madeni na kuwekeza katika afya, elimu, miundombinu na ajira.

    Kwa mujibu wake, ongezeko la mahitaji ya madini muhimu kwa teknolojia na nishati safi linapaswa kuwa fursa kwa Afrika kuanzisha viwanda, kuongeza thamani ya bidhaa na kutengeneza ajira ndani ya bara.

    Haki kwa historia ya utumwa

    Rais huyo pia amerejea suala la haki kwa waathirika wa biashara ya watumwa iliyovuka Bahari ya Atlantiki na athari zake kwa watu wenye asili ya Afrika.

    Amesema azimio la Baraza Kuu lililoungwa mkono na nchi 123 mwezi Machi lilikuwa hatua ya kutambua ukubwa wa uhalifu huo wa kihistoria, lakini akasisitiza kuwa utambuzi pekee hautoshi.

    Mahama ametaka mazungumzo kuhusu haki ya fidia ya kihistoria yaambatane na kurejeshwa kwa mali za kitamaduni na marekebisho ya mifumo ya kiuchumi inayochangia ukosefu wa usawa.

    Mageuzi ya Baraza la Usalama

    Akizungumzia Umoja wa Mataifa, Mahama amekosoa kutokuwapo kwa kiti cha kudumu cha Afrika katika Baraza la Usalama, licha ya bara hilo kuwa na idadi kubwa ya watu na nchi wanachama.

    Ametaka mfumo wa maamuzi ya kimataifa uakisi mazingira ya sasa badala ya kuendelea kutegemea muundo ulioanzishwa baada ya Vita vya Pili vya Dunia.

    Ghana yajieleza kuhusu mageuzi ya ndani

    Mahama ametaja mpango wa Resetting Ghana Agenda, akisema serikali yake inalenga kuimarisha nidhamu ya matumizi ya fedha, viwanda, ajira na huduma za afya.

    Amesema ukuaji wa uchumi unapaswa kuonekana katika maisha ya wananchi, si katika takwimu za jumla pekee. Pia ametetea ufadhili wa kukabiliana na mabadiliko ya tabianchi kupitia ruzuku badala ya mikopo inayoongeza mzigo wa madeni.

    Hotuba yake imeunganisha madai ya haki ya kihistoria na ajenda ya sasa ya maendeleo: Afrika kuwa na nafasi katika maamuzi ya kimataifa na kupata manufaa makubwa zaidi kutokana na utajiri wake.

    Chanzo: Hotuba ya Rais Mahama katika UNGA81; Ghana News Agency; Idara ya Habari ya Serikali ya Ghana.

  • Watu 11 Wauawa kwa Risasi Karibu na Durban

    Watu 11 Wauawa kwa Risasi Karibu na Durban

    DURBAN — Polisi nchini Afrika Kusini wameanzisha msako dhidi ya washukiwa watatu baada ya watu 11 kuuawa kwa risasi na wengine watatu kujeruhiwa katika eneo la Ziko, KwaMakhutha, kusini mwa Durban.

    Kwa mujibu wa taarifa rasmi ya Polisi wa Afrika Kusini (SAPS), shambulio lilitokea usiku wa Jumanne, Septemba 22, wakati watu 14 walipokuwa wamekusanyika katika nyumba kwa ajili ya sherehe. Wanaume watatu waliwasili na kuwafyatulia risasi.

    Watu kumi, akiwemo mwanamke anayeaminika kuwa alikuwa mjamzito, walifariki katika eneo la tukio. Wengine wanne walipelekwa hospitalini, ambako mmoja alifariki baadaye.

    Chanzo cha shambulio hakijajulikana

    Polisi wamesema uchunguzi wa awali unaonyesha kuwa baadhi ya waliokuwapo kwenye nyumba hiyo walikuwa wakifuatiliwa na kitengo cha upelelezi kuhusiana na shughuli zinazoshukiwa kuwa za uhalifu. Hata hivyo, polisi hawajathibitisha kuwa jambo hilo ndilo lililosababisha mauaji.

    Wachunguzi hawajaondoa uwezekano wa mgogoro kati ya makundi hasimu, lakini sababu ya shambulio bado haijabainika.

    Wakazi waeleza hofu

    Wakazi wa KwaMakhutha wameeleza wasiwasi kuhusu matumizi ya silaha na matukio ya uhalifu katika eneo hilo. Waziri Mkuu wa jimbo la KwaZulu-Natal, Thamsanqa Ntuli, alitembelea eneo la tukio Septemba 23 na kukutana na viongozi wa usalama na jamii.

    Polisi wanaendelea kukusanya ushahidi na kuwasaka washukiwa. Hakuna sababu ya mauaji iliyothibitishwa katika taarifa rasmi iliyotolewa kufikia Septemba 23.

    Chanzo: Polisi wa Afrika Kusini (SAPS); Serikali ya KwaZulu-Natal.