Utaridi 2.0 Staging

Blog

UNGA81: Afrika Yatakiwa Kupewa Nafasi Kubwa Baraza la Usalama

NEW YORK — Rais wa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, Khalilur Rahman, amesema Afrika haiwezi kuendelea kusubiri bila kikomo kupata uwakilishi unaostahili katika Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa.

Akifungua General Debate ya UNGA81 mjini New York, Rahman amesema mageuzi ya Baraza la Usalama yanapaswa kulifanya kuwa lenye uwakilishi mpana zaidi, uwazi na muundo unaoakisi hali ya sasa ya kijiografia duniani.

Amesema kuhakikisha maeneo ambayo hayajawakilishwa vya kutosha yanapata nafasi ya haki kunapaswa kubaki kuwa kipaumbele.

Afrika katikati ya hoja ya mageuzi

Rahman ameielekeza hoja hiyo moja kwa moja Afrika, akibainisha kuwa baada ya miongo minane ya Umoja wa Mataifa, bara lenye idadi kubwa zaidi ya nchi wanachama kwa kanda bado halijawakilishwa ipasavyo katika Baraza la Usalama.

Afrika ina nchi 54 wanachama wa Umoja wa Mataifa na imekuwa eneo muhimu la shughuli za kulinda amani za UN, lakini haina kiti cha kudumu katika Baraza la Usalama.

Rahman amesema hali hiyo inagusa masuala ya haki, usawa na uaminifu wa Umoja wa Mataifa yenyewe.

Mfumo uliojengwa mwaka 1945

Baraza la Usalama lina wanachama 15. Marekani, China, Russia, Ufaransa na Uingereza ndizo nchi tano zenye viti vya kudumu na mamlaka ya kura ya turufu. Nchi nyingine 10 huchaguliwa kwa vipindi vya miaka miwili.

Muundo huo umetokana kwa kiasi kikubwa na mazingira ya kimataifa baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, huku wito wa kuufanyia mageuzi ukiongezeka kutokana na mabadiliko ya kisiasa, kiuchumi na idadi ya watu duniani.

Swali la uwakilishi wa Afrika

Nchi za Afrika zimekuwa zikishinikiza mageuzi ya Baraza la Usalama kwa muda mrefu, ikiwa ni pamoja na kupitia msimamo wa pamoja wa Umoja wa Afrika kuhusu uwakilishi wa bara hilo.

Kauli ya Rais wa UNGA81 inaongeza uzito wa kisiasa kwa mjadala huo katika wiki ambayo viongozi wengi wa Afrika wanatumia jukwaa la New York kuzungumzia mageuzi ya taasisi za kimataifa.

Chanzo: Umoja wa Mataifa

23/09/2026
Sudan Yalalamikia Visa ya al-Burhan Kwenda UNGA

NEW YORK — Mvutano umeibuka kati ya Sudan na Marekani kuhusu visa ya mkuu wa jeshi la Sudan, Abdel Fattah al-Burhan, ambaye amepangwa kuiwakilisha nchi yake katika kikao cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa mjini New York.

Kwa mujibu wa Reuters, Marekani imekuwa ikizuia kutoa visa kwa al-Burhan wakati mvutano ukiendelea kuhusu pendekezo la kusitisha mapigano nchini Sudan kwa siku 90.

Balozi wa Sudan katika Umoja wa Mataifa, Al-Harith Idriss Al-Harith, amemwandikia Katibu Mkuu António Guterres akieleza wasiwasi kwamba utoaji wa visa unaonekana kuhusishwa na kukubaliwa kwa pendekezo hilo la kusitisha mapigano.

Sudan yaunganisha visa na mpango wa kusitisha mapigano

Pendekezo hilo limehusishwa na Massad Boulos, mshauri mwandamizi wa Marekani anayeshughulikia masuala ya Afrika na Mashariki ya Kati.

Jeshi la Sudan limekuwa na mashaka kuhusu baadhi ya juhudi za kusitisha mapigano, likisema mipango fulani inaweza kuipa nafasi Rapid Support Forces (RSF) kujipanga upya.

Reuters imeripoti kuwa Sekretarieti ya Umoja wa Mataifa imelifikisha suala la visa kwa mamlaka za Marekani, huku Guterres akieleza wasiwasi kuhusu hali hiyo.

Vita vya Sudan vyafika UNGA

Sudan imekuwa katika vita tangu Aprili 2023 kati ya jeshi linaloongozwa na al-Burhan na RSF. Mgogoro huo umesababisha vifo, mamilioni ya watu kukimbia makazi yao na mahitaji makubwa ya kibinadamu.

Suala la visa sasa linaongeza mwelekeo mwingine wa kidiplomasia katika mgogoro huo, kwa sababu Marekani, kama nchi mwenyeji wa makao makuu ya Umoja wa Mataifa, ina wajibu chini ya makubaliano yake na UN kuhusu upatikanaji wa makao makuu kwa wawakilishi wa nchi wanachama.

Kwa Sudan, mjadala sasa hauhusu tu nani atakayehutubia UNGA, bali pia uhusiano kati ya diplomasia ya kimataifa, masharti ya kusitisha mapigano na juhudi za kumaliza vita.

Chanzo: Reuters

23/09/2026
Trump: Mazungumzo na Iran Yanaendelea Licha ya Mvutano

NEW YORK — Rais wa Marekani Donald Trump amesema Washington inaendelea kufanya mazungumzo na Iran na kwamba anaamini makubaliano yanaweza hatimaye kufikiwa, huku mvutano wa kijeshi na kisiasa kati ya nchi hizo ukiendelea.

Trump alitoa kauli hiyo mjini New York baada ya kukutana na Waziri Mkuu wa Uingereza Andy Burnham pembeni mwa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa. Amesema mawasiliano na Iran yanaendelea na kwamba mazungumzo yalikuwa yakifanyika pia siku hiyo.

Hata hivyo, Trump ameendelea kusisitiza kuwa Marekani haitakubali Iran kuwa na silaha ya nyuklia.

Diplomasia katikati ya vitisho

Kauli hizo zimekuja baada ya Trump kutumia hotuba yake UNGA kutoa ujumbe mkali kwa Tehran na kutetea hatua za Marekani katika vita dhidi ya Iran.

Katika hotuba hiyo, Trump alidai hatua za Marekani zimezuia Iran kupata silaha ya nyuklia na akaonya kuhusu hatua kali zaidi iwapo makubaliano ya kumaliza vita hayatapatikana. Iran inasema mpango wake wa nyuklia una malengo ya amani na imekanusha kuwa inalenga kutengeneza silaha za nyuklia.

New York kuwa jukwaa la mawasiliano

Kauli ya Trump kuhusu mazungumzo inaonyesha kuwa licha ya lugha kali inayotolewa hadharani, njia za mawasiliano kati ya Washington na Tehran bado zinaendelea.

Iran pia imeonyesha utayari wa kutumia diplomasia kutafuta mwisho wa mgogoro, huku suala la Lango-Bahari la Hormuz likiwa sehemu muhimu ya mvutano na majadiliano.

Hivyo UNGA81 imekuwa jukwaa ambalo vita na diplomasia vinaonekana kwenda sambamba: pande zote zikisisitiza misimamo yao hadharani huku mawasiliano yakiendelea nyuma ya pazia.

Chanzo: Reuters

23/09/2026
Pezeshkian UNGA: Iran Haitasalimu Amri, Yataka Diplomasia

NEW YORK — Rais wa Iran Masoud Pezeshkian amesema nchi yake haitasalimu amri katika vita na Marekani, lakini bado inaamini diplomasia inaweza kufungua njia ya kumaliza mgogoro huo.

Akihutubia kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA81), Pezeshkian aliunganisha msimamo wa Iran kuhusu vita na suala la Lango-Bahari la Hormuz, ambalo limekuwa kitovu cha mvutano kati ya Tehran na Washington.

Pezeshkian amesema haiwezekani mataifa mengine yanufaike na Hormuz wakati Iran ikinyimwa uwezo wa kutumia njia hiyo kwa usafirishaji wake. Ameonya kuwa uwepo wa kudumu wa vikosi vya kijeshi vinavyoichukulia Iran kama adui pamoja na kupanuka kwa vita hautaleta amani.

Marekani yaondoka ukumbini

Kwa mujibu wa Reuters, ujumbe wa Marekani uliondoka katika ukumbi wa Baraza Kuu mwanzoni mwa hotuba ya Pezeshkian. Ujumbe wa Marekani katika Umoja wa Mataifa haukuwa umejibu mara moja ombi la Reuters la kutoa maoni kuhusu hatua hiyo.

Hotuba ya Pezeshkian imekuja siku moja baada ya Rais Donald Trump kutumia hotuba yake UNGA kutetea hatua za kijeshi za Marekani dhidi ya Iran na kuonya kuhusu hatua zaidi iwapo makubaliano hayatapatikana.

Hormuz yaingia katikati ya diplomasia

Kabla ya vita, takribani moja ya tano ya mafuta na gesi asilia iliyosindikwa kuwa kimiminika duniani ilikuwa ikipitia Lango-Bahari la Hormuz, jambo linalofanya usalama wa njia hiyo kuwa suala linalogusa uchumi wa dunia.

Kauli ya Pezeshkian inaonyesha kuwa Hormuz sasa si suala la kijeshi na nishati pekee, bali pia sehemu ya majadiliano mapana kuhusu namna vita vya Iran na Marekani vinaweza kumalizika.

Wakati Tehran ikisisitiza haitakubali kushinikizwa kijeshi, ujumbe mwingine kutoka New York ni kwamba mlango wa diplomasia bado haujafungwa.

Chanzo: Reuters

23/09/2026
Putin na Mohammed bin Salman Wazungumzia Hormuz na Bab al-Mandeb

MOSCOW — Rais wa Russia Vladimir Putin na Mwanamfalme wa Saudi Arabia Mohammed bin Salman wamejadili usalama wa Lango-Bahari la Hormuz na Bab al-Mandeb, njia mbili muhimu za kimataifa za usafirishaji wa mafuta na biashara.

Katika mazungumzo ya simu, viongozi hao wamesisitiza umuhimu wa kuhakikisha meli zinapita kwa usalama na bila vikwazo katika njia hizo, wakati migogoro ya Mashariki ya Kati ikiendelea kuathiri usafirishaji wa bidhaa na nishati.

Kwa mujibu wa Kremlin, Putin na Mohammed bin Salman pia wamejadili kwa kina hali ya Mashariki ya Kati na kusisitiza kuwa suluhisho la kisiasa na kidiplomasia ndiyo njia ya kushughulikia migogoro ya eneo hilo.

Yemen yaingia katika mazungumzo

Viongozi hao wamezungumzia pia hali ya Yemen, ambako mapigano yameongeza wasiwasi kuhusu usalama wa Bab al-Mandeb.

Kremlin imesema Putin na Mohammed bin Salman walisisitiza umuhimu wa kusitishwa haraka kwa mapigano nchini Yemen.

Bab al-Mandeb inaunganisha Bahari Nyekundu na Ghuba ya Aden, na ni njia muhimu kwa meli zinazoelekea au kutoka Mfereji wa Suez.

Saudi yakabiliwa na njia mbili muhimu

Mazungumzo hayo yanakuja wakati Saudi Arabia ikikabiliwa na changamoto katika njia zake muhimu za kusafirisha mafuta.

Lango-Bahari la Hormuz limeathiriwa na vita vinavyohusisha Iran, huku hali ya Yemen ikiongeza wasiwasi kuhusu Bab al-Mandeb na njia ya Bahari Nyekundu.

Takwimu za usafirishaji zilizoripotiwa na Reuters zinaonyesha meli mbili pekee za bidhaa zilionekana kuvuka Hormuz Jumatatu, kutoka meli 10 siku iliyotangulia. Kabla ya vita, wastani ulikuwa takribani meli kubwa 125 kwa siku.

Katika Bab al-Mandeb, meli 26 zilivuka Jumatatu.

Hormuz upande mmoja, Bab al-Mandeb mwingine

Kwa Saudi Arabia, umuhimu wa njia hizo mbili unatokana pia na nafasi yake katika biashara ya mafuta duniani.

Riyadh ina bomba la East-West Pipeline linalosafirisha mafuta kuelekea bandari ya Yanbu katika Bahari Nyekundu, likitoa njia mbadala ya Hormuz.

Lakini usafirishaji kupitia Bahari Nyekundu unategemea pia mazingira ya usalama karibu na Bab al-Mandeb.

Hivyo, mazungumzo ya Putin na Mohammed bin Salman yanaonyesha jinsi usalama wa Hormuz na Bab al-Mandeb unavyozidi kuunganishwa na diplomasia kuhusu Yemen, Iran na usalama mpana wa Mashariki ya Kati.

Chanzo: Reuters, Kremlin

23/09/2026
Mahama UNGA: Afrika Ijenge Uwezo wa Kujitegemea

NEW YORK — Rais wa Ghana John Dramani Mahama ametaka Afrika na nchi nyingine zinazoendelea kujenga uwezo wa kujitegemea badala ya mifumo ya maendeleo kuendelea kutegemea miradi ya muda mfupi na misaada kutoka nje.

Akizungumza katika shughuli za pembezoni mwa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA81) mjini New York, Mahama amesema ushirikiano wa kimataifa unapaswa kuelekezwa zaidi katika kujenga taasisi na uwezo wa nchi kutekeleza mipango yao wenyewe.

Kauli hiyo ni sehemu ya ajenda ya Accra Reset, mpango unaosukumwa na Ghana kutaka mabadiliko katika namna nchi zinazoendelea zinavyoshirikiana na wafadhili, taasisi za fedha na washirika wa kimataifa.

Kutoka misaada kwenda uwezo

Mahama amesema washirika wa kimataifa na taasisi za uhisani wanapaswa kuachana na utegemezi mkubwa wa programu za muda mfupi na kuelekeza rasilimali katika kujenga uwezo wa muda mrefu.

Amesisitiza umuhimu wa kuimarisha taasisi za ndani, kuongeza ukusanyaji wa rasilimali za ndani na kutumia mifumo ya nchi pale inapoweza kutoa matokeo na uwajibikaji.

Kwa mujibu wa Mahama, Afrika tayari ina dira yake ya muda mrefu kupitia Ajenda 2063, lakini utekelezaji wake unahitaji taasisi imara, uwezo wa kifedha na mifumo madhubuti ya kutekeleza miradi.

Uhuru wa kisiasa hautoshi

Katika mjadala wa Accra Reset, Mahama ameunganisha hoja hiyo na suala pana la mamlaka ya nchi zinazoendelea juu ya maendeleo yao.

Amesema mataifa ya Afrika yalipata uhuru wa kisiasa miongo kadhaa iliyopita, lakini mifumo muhimu ya biashara, fedha na afya duniani bado inaathiri uwezo wao wa kuamua na kutekeleza vipaumbele vyao.

Mahama amesema anapozungumzia mamlaka katika maendeleo, anamaanisha uwezo wa nchi kuweka vipaumbele vyake, kujadiliana kwa ufanisi, kukusanya rasilimali na kutekeleza maamuzi yake.

Accra Reset kutoka kauli kwenda utekelezaji

Mahama amesema hataki Accra Reset kuwa wazo jingine linalojadiliwa katika mikutano mikubwa ya kimataifa kisha kutoweka bila matokeo.

Ghana inalenga kuunganisha serikali, taasisi za fedha za maendeleo, mashirika ya afya, sekta binafsi na taasisi za uhisani ili mapendekezo ya mpango huo yatekelezwe katika ngazi ya nchi.

Kwa Afrika, hoja ya Mahama inaweka mjadala mkubwa zaidi mezani: je, ushirikiano wa maendeleo utaendelea kujengwa juu ya utegemezi wa misaada, au utasaidia nchi kujenga uwezo wa kujifadhili na kusimamia maendeleo yao wenyewe?

Mahama anatarajiwa kutoa hotuba rasmi ya Ghana katika General Debate ya UNGA81 Septemba 24.

Chanzo: Ofisi ya Rais wa Ghana, Information Services Department — Ghana

23/09/2026