Utaridi 2.0 Staging

Mwandishi: Zuhura Muhammed

  • Marekani Yalegeza Masharti kwa Makubaliano ya Nyuklia na Iran

    Marekani Yalegeza Masharti kwa Makubaliano ya Nyuklia na Iran

    Marekani imeonyesha kulegeza msimamo wake kuhusu masharti ya kufikia makubaliano mapya ya nyuklia na Iran, baada ya Makamu wa Rais JD Vance kusema Washington haitaki tena kusisitiza kusitishwa kabisa kwa urutubishaji wa uranium, bali inapinga urutubishaji wa kiwango cha juu unaoweza kuhusishwa na kutengeneza silaha za nyuklia.

    Kwa mujibu wa Al Jazeera, Vance amesema Iran inapaswa kuonyesha wazi kuwa hailengi kutengeneza silaha za nyuklia na kuhoji sababu ya Tehran kurutubisha uranium hadi asilimia 60. Kiwango hicho kiko chini ya takribani asilimia 90 kinachohusishwa na uranium ya kiwango cha silaha.

    Msimamo huo unaonekana kuwa tofauti na kauli kali za awali za Washington zilizotaka Iran kuacha kabisa urutubishaji wa uranium. Hata hivyo, Marekani bado inataka masharti makali ya uthibitishaji na udhibiti wa shughuli za nyuklia za Iran.

    Kwa upande wake, Iran imeendelea kusisitiza kuwa mpango wake wa nyuklia ni wa amani na kwamba urutubishaji wa uranium ni haki yake chini ya Mkataba wa Kuzuia Ueneaji wa Silaha za Nyuklia.

    Tehran pia inataka kuondolewa kwa vikwazo vya kiuchumi, kufunguliwa kwa mali zake zilizozuiwa na kupunguzwa kwa mashinikizo ya kijeshi kabla ya makubaliano mapya kufikiwa. Rais Masoud Pezeshkian amesema mazungumzo hayana maana ikiwa yataendelea sambamba na mashinikizo na mashambulizi.

    Tofauti kubwa kati ya pande hizo sasa inaonekana kuwa juu ya kiwango cha urutubishaji kinachokubalika, mfumo wa ukaguzi na mpangilio wa hatua zinazopaswa kuchukuliwa kabla ya makubaliano yoyote mapya kutekelezwa.

    Chanzo: Al Jazeera.

  • Al-Burhan Akataa Mazungumzo, Aapa Kuendelea na Vita Sudan

    Al-Burhan Akataa Mazungumzo, Aapa Kuendelea na Vita Sudan

    Mkuu wa Jeshi la Sudan, Abdel Fattah al-Burhan, amesema jeshi litaendelea kupigana hadi litakaporejesha maeneo yote yanayodhibitiwa na Rapid Support Forces (RSF), akipuuza wito wa kurejea katika mazungumzo ya kumaliza vita.

    Al-Burhan amesema hakuna mazungumzo yatakayofanyika kabla ya kile alichokiita kurejeshwa kwa mamlaka ya dola katika kila sehemu ya Sudan. Kauli hiyo imekuja wakati mapigano yakiongezeka katika maeneo ya Kordofan.

    Mapigano hayo yameendelea kusababisha vifo, majeruhi na wimbi jipya la watu kuyakimbia makazi yao, huku mashirika ya misaada yakionya kuhusu kuzorota kwa hali ya kibinadamu.

    Vita kati ya Jeshi la Sudan na RSF vilianza Aprili 2023 na vimesababisha moja ya migogoro mikubwa zaidi ya kibinadamu duniani, huku juhudi kadhaa za upatanishi zikishindwa kuleta usitishaji wa kudumu wa mapigano.

    Chanzo: Al Jazeera.

  • Meli Zadaiwa Kuilipa Iran Ada Kupita Mlango wa Hormuz

    Meli Zadaiwa Kuilipa Iran Ada Kupita Mlango wa Hormuz

    Iran inadaiwa kuwa inaweza kuwa inatoza baadhi ya meli ada ili kuruhusiwa kupita salama katika Mlango wa Hormuz, wakati usafirishaji wa mafuta kutoka Mashariki ya Kati ukiongezeka tena licha ya vita na hali tete ya usalama katika njia hiyo muhimu ya baharini.

    Michelle Brohard, mkuu wa sera na hatari za kijiografia katika kampuni ya kufuatilia usafirishaji wa baharini ya Kpler, amesema anashuku baadhi ya nchi zinaweza kuwa zinalipa Iran ili meli zao ziruhusiwe kupita. Amesema malipo hayo yanaweza kufikia asilimia 10 hadi 20 ya thamani ya shehena, ingawa amesisitiza kuwa hiyo ni tathmini yake na si taarifa iliyothibitishwa kwa ushahidi wa moja kwa moja.

    Takwimu za Kpler zinaonyesha mauzo ya mafuta kutoka eneo hilo yalifikia kati ya mapipa milioni 19.5 na milioni 22.5 kwa siku katika baadhi ya siku za mwisho za Septemba, zaidi ya wastani wa takribani mapipa milioni 18 kwa siku kabla ya vita. Kampuni hiyo pia inasema karibu asilimia 40 ya mafuta sasa yanaepuka Hormuz, huku sehemu kubwa ikisafirishwa kupitia mabomba ya Saudi Arabia na Falme za Kiarabu.

    Marekani, hata hivyo, tayari imekuwa ikidai kuwa Iran imeunda mfumo wa kukusanya malipo ya usafiri salama. Mwezi Septemba, Washington iliwekea vikwazo kampuni ya mali za kidijitali BitBank, ikidai ilitumiwa na mamlaka ya Iran inayohusika na usalama wa meli katika Hormuz kuhamisha fedha kwenda Tehran.

    Wataalamu waliozungumza na Al Jazeera wamesema uwezekano wa kuwepo kwa makubaliano yasiyo rasmi ya malipo hauwezi kuondolewa, lakini hakuna ushahidi wa wazi unaothibitisha kuwa Iran inaendesha mfumo rasmi na wa kudumu wa ushuru kwa meli zinazopita Hormuz.

    Vyanzo: Al Jazeera, Kpler.

  • Abiy: Ethiopia Lazima Ipate Njia ya Bahari Nyekundu

    Abiy: Ethiopia Lazima Ipate Njia ya Bahari Nyekundu

    Waziri Mkuu wa Ethiopia, Abiy Ahmed, amesisitiza kuwa nchi yake lazima ipate njia ya kuelekea Bahari Nyekundu, huku mvutano wa kisiasa na kijeshi katika Pembe ya Afrika ukiendelea kuongezeka.

    Abiy ametoa kauli hiyo wakati akianza muhula mwingine wa miaka mitano, akisema upatikanaji wa bandari ni suala muhimu kwa maendeleo na mustakabali wa Ethiopia, ambayo haina pwani tangu Eritrea ilipopata uhuru mwaka 1993.

    Amesema Ethiopia itafuata kanuni ya “kutoa na kupokea” katika juhudi zake za kupata njia ya baharini na kusisitiza kuwa Addis Ababa itaendelea kutafuta suluhisho kupitia mazungumzo.

    Kauli hiyo imekuja siku moja baada ya Misri, Eritrea, Somalia na Sudan kusisitiza kuwa usimamizi wa Bahari Nyekundu unapaswa kubaki mikononi mwa nchi zilizo na mwambao katika bahari hiyo.

    Rais wa Somalia Hassan Sheikh Mohamud amesema nchi yake haipingi Ethiopia kutumia bandari za Somalia, lakini amesisitiza kuwa suala hilo linapaswa kushughulikiwa kupitia mazungumzo rasmi kati ya serikali mbili.

    Mvutano kuhusu bahari unakuja wakati Ethiopia pia ikikabiliwa na mapigano mapya kaskazini mwa nchi na uhusiano wake na Eritrea ukiwa umedorora kwa kiwango kikubwa.

    Vyanzo: Al Jazeera, AFP, AP.

  • Watu Wenye Silaha Washambulia Mji wa Wakristo Syria

    Watu Wenye Silaha Washambulia Mji wa Wakristo Syria

    Watu wenye silaha wameshambulia mji wa Wakristo wa Suqaylabiyah katika jimbo la Hama nchini Syria, wakiharibu maduka na kuwafyatulia risasi wakazi, huku mwanamke mmoja akiripotiwa kujeruhiwa.

    Kwa mujibu wa Syrian Justice Archive, washambuliaji waliingia mjini humo kwa pikipiki kutoka eneo la Qalaat al-Madiq na kuanza kuvunja maduka yanayomilikiwa na Wakristo kabla ya kufyatua risasi.

    Taarifa hiyo inadai kuwa baadhi ya washambuliaji waliweza kupita vituo vya ukaguzi kabla ya kufika Suqaylabiyah, madai ambayo yanaongeza maswali kuhusu namna tukio hilo lilivyoweza kutokea.

    Hata hivyo, mkuu wa Wilaya ya Al-Ghab, Mohammad al-Attal, ameliambia shirika rasmi la habari la Syria, SANA, kuwa vikosi vya usalama wa ndani viliingilia kati, vikarejesha utulivu na kudhibiti hali.

    Kasisi Fadi Sankari wa Kanisa la Watakatifu Petro na Paulo mjini Suqaylabiyah amelaani shambulio hilo na kusema wakazi wana haki ya kulindwa dhidi ya vitisho vinavyolenga usalama na heshima yao.

    Tukio hilo linaongeza hofu kuhusu usalama wa jamii za kidini nchini Syria wakati nchi hiyo ikiendelea kupitia mabadiliko makubwa ya kisiasa na kiusalama.

    Vyanzo: The Cradle, Syrian Justice Archive, SANA.

  • Iran Kuongeza Umbali na Kasi ya Makombora Yake

    Iran Kuongeza Umbali na Kasi ya Makombora Yake

    Jeshi la Iran limetangaza mpango wa kuboresha uwezo wa makombora yake kwa kuongeza umbali na kasi, likisema mabadiliko ya namna Marekani inavyoendesha operesheni zake yamelazimisha Tehran kurekebisha mkakati wake wa kijeshi.

    Msemaji wa Jeshi la Iran, Brigedia Jenerali Mohammad Akraminia, amesema uzoefu wa vita vya hivi karibuni umeonyesha haja ya kuongeza uwezo wa kufikia malengo yaliyo mbali zaidi.

    Kwa mujibu wa maelezo yake, vikosi vya Marekani sasa vinafanya baadhi ya operesheni zake vikiwa hadi kilomita 1,000 kutoka pwani ya Iran, hali inayopunguza ufanisi wa baadhi ya mifumo ya sasa ya makombora ya Tehran.

    Akraminia amesema makombora yaliyotumiwa dhidi ya vituo vya kijeshi na meli wakati wa mapigano yalifanya vizuri, lakini tathmini ya kijeshi imeonyesha kuwa Iran inahitaji kuongeza uwezo wake wa mashambulizi ya masafa marefu.

    Mpango huo unaweza kuongeza mvutano katika Ghuba, hasa wakati Washington na Tehran zikiendelea kuwasiliana kupitia wapatanishi kuhusu Mlango wa Hormuz na uwezekano wa kuzuia kurejea kwa vita vikubwa.

    Vyanzo: The Cradle, Asharq Al-Awsat.