Utaridi 2.0 Staging

Lebo: Masharikiyakati

  • Khalil al-Hayya achukua hatamu hamas: msimamo wa ukombozi waendelea kuimarika

    Khalil al-Hayya achukua hatamu hamas: msimamo wa ukombozi waendelea kuimarika

    GAZA/DOHA – Harakati ya Mapambano ya Kiislamu (HAMAS) imemteua rasmi Khalil al-Hayya kuwa Mkuu mpya wa Ofisi ya Kisiasa ya harakati hiyo, ikijaza nafasi iliyoachwa wazi na kiongozi shupavu, Yahya Sinwar. Hatua hii imekuja wakati harakati hiyo ikiendelea na kile inachokiita “mapambano ya mwisho ya ukombozi” dhidi ya uvamizi na ukoloni wa makazi katika ardhi ya Palestina.

    Uteuzi huu, uliotangazwa mapema leo, unajibu maswali ya uongozi kufuatia kifo cha kishahidi cha Yahya Sinwar, aliyeuawa na jeshi la Israel wakati wa mapigano ya mstari wa mbele huko Gaza mwezi Oktoba 2024. Al-Hayya, ambaye amekuwa mpatanishi mkuu katika mazungumzo ya kusitisha mapigano, anachukua usukani huku kukiwa na shinikizo kubwa la kimataifa na hitaji la umoja wa ndani katika kukabiliana na kile mataifa mengi ya Global South yanavyokiona kama uonevu wa wazi wa kijeshi.

    Vyanzo vya ndani ya Hamas vinaeleza kuwa uteuzi wa Al-Hayya ni ishara ya muendelezo wa msimamo mkali wa Sinwar, lakini wenye weledi wa kidiplomasia. Al-Hayya anajulikana kwa msimamo wake usioyumba dhidi ya kile alichowahi kukiita “minyororo ya ukoloni inayojaribu kuifuta historia ya watu wa asili.”

    Katika tamko lake la kwanza baada ya uteuzi huo, Al-Hayya amesisitiza: “Dhamira yetu haijabadilika. Tunatafuta haki, heshima, na uhuru kamili kwa watu wetu. Damu ya viongozi wetu ni mafuta yanayochochea vuguvugu la ukombozi linalokataa kusujudu mbele ya mabavu ya kikoloni.”


    Uchambuzi wa kistratejia unaonyesha kuwa Al-Hayya atalazimika kucheza karata mbili: kudumisha nguvu ya mapambano ndani ya Gaza na kuimarisha ushirikiano na mataifa rafiki barani Afrika, Asia, na Amerika ya Kusini yanayounga mkono haki ya watu kujitawala. Mataifa mengi ya Global South yanatazama mabadiliko haya kama mtihani wa uthabiti wa harakati za ukombozi duniani kote.


    Al-Hayya anatarajiwa kuongoza duru mpya ya mazungumzo ya kimataifa. Athari za uteuzi huu huenda zikapelekea kuimarika kwa mshikamano wa Hamas na mataifa yanayopinga ubeberu, huku kukiwa na uwezekano wa kubadilika kwa mbinu za kidiplomasia bila kuachia misingi ya silaha. Ulimwengu sasa unasubiri kuona ikiwa uongozi wake utaleta shinikizo jipya la kimataifa litakalolazimisha kusitishwa kwa uvamizi na kuanza kwa mchakato wa kweli wa haki na fidia kwa watu wa Palestina.

  • Pakistan na Qatar zapendekeza mpango wa kusitisha mapigano kati ya Marekani na Iran

    Pakistan na Qatar zapendekeza mpango wa kusitisha mapigano kati ya Marekani na Iran

    Wakati ngoma ya vita ikiendelea kurindima katika Mlango-bahari wa Hormuz, diplomasia ya dharura imeanza kuchukua mkondo mpya. Pakistan na Qatar zimejitokeza na mpango wa dharura wa kuziokoa Washington na Tehran kutoka kwenye janga la vita kamili ambavyo hakuna upande uliojiandaa kuvihimili.

    Mataifa ya Pakistan na Qatar yamewasilisha pendekezo la pamoja la kuzitaka Iran na Marekani kurejea katika nafasi zao za kabla ya tarehe 9 Julai kama hatua ya kwanza ya kurejea kwenye meza ya mazungumzo. Sambamba na hayo, shirika la habari la Reuters, likimnukuu afisa mmoja wa Iran, limeripoti kuwa wapatanishi wamependekeza makubaliano ya kusitisha mapigano kwa siku 10 ili kutoa nafasi ya kujadili njia za kufufua “Mkataba wa Maelewano wa Islamabad.”

    Hatua hii ya Qatar na Pakistan si ya bahati mbaya; inatokana na hofu ya kiuchumi na kiulinzi. Mlango-bahari wa Hormuz ukiwa hauna usalama, uchumi wa mataifa ya Ghuba na usafirishaji wa nishati kwenda Asia Kusini unatikisika. Kwa upande wa Marekani, pendekezo hili linakuja kama njia ya dharura ya kutokea (off-ramp) baada ya ripoti za Pentagon kufichua upungufu mkubwa wa akiba ya makombora na mifumo ya ulinzi wa anga. Hata hivyo, kurudi kwenye msimamo wa kabla ya Julai 9 kutalazimisha pande zote mbili kukubali makubaliano mapya ya ugawanaji madaraka ya usafiri wa baharini.

    Uwezo wa kijeshi wa Marekani uko hatarini. Ripoti mpya kutoka kwa The Telegraph imeibua swali zito: Je, Washington ina rasilimali za kutosha za kuendeleza vita vikubwa dhidi ya Iran? Jibu, kwa mujibu wa maafisa wa Pentagon, linaashiria udhaifu mkubwa wa kimkakati.

  • Uchambuzi: Kwa Nini Washington Inaweza Kushindwa Kustahimili Vita vya Muda Mrefu na Iran likijibu

    Uchambuzi: Kwa Nini Washington Inaweza Kushindwa Kustahimili Vita vya Muda Mrefu na Iran likijibu

    Uwezo wa kijeshi wa Marekani uko hatarini. Ripoti mpya kutoka kwa The Telegraph imeibua swali zito: Je, Washington ina rasilimali za kutosha za kuendeleza vita vikubwa dhidi ya Iran? Jibu, kwa mujibu wa maafisa wa Pentagon, linaashiria udhaifu mkubwa wa kimkakati.

    Gazeti la The Telegraph, likimnukuu afisa wa Pentagon, limeripoti kuwa akiba ya makombora ya Marekani imepungua kwa kiwango kinachotishia uwezo wa Washington kuingia au kuhimili vita vya kiwango kamili (all-out war) dhidi ya Iran. Hali hii inakuja wakati mzozo wa kikanda ukiendelea kupamba moto na shinikizo la kijeshi likiongezeka.

    Katika nadharia ya kijeshi, vita vya muda mrefu vinahitaji mfumo thabiti wa ugavi (supply chain). Ufichuzi huu unaashiria kuwa viwanda vya kijeshi vya Marekani (Military-Industrial Complex) vimeshindwa kuendana na kasi ya mahitaji ya vita vya kisasa na vya kiwango cha juu. Hii inabadilisha mizania ya nguvu: Kama Marekani haiwezi kuhimili matumizi makubwa ya makombora, uwezo wake wa kuzuia (deterrence) unadhoofika, jambo ambalo linaipa Iran faida ya kimkakati katika mzozo huu.

    Kwa muda wa siku 30 hadi 90 zijazo, tunatarajia kuona mabadiliko ya sera za Washington. Kuna uwezekano mkubwa wa ongezeko la juhudi za kidiplomasia ili kuepuka mzozo wa nchi kavu, kwani hali halisi ya ghala lao la silaha (arsenal) haiendani na lugha kali ya vita wanayotoa. Marekani italazimika aidha kuongeza kasi ya uzalishaji wa silaha au kutafuta njia ya kutuliza mivutano ili kujipanga upya.

  • Marco Rubio: Milango ya Marekani iko wazi kwa ajili ya mazungumzo na Iran

    Marco Rubio: Milango ya Marekani iko wazi kwa ajili ya mazungumzo na Iran

    Katibu wa Mambo ya Nje wa Marekani, Marco Rubio, ametoa ishara tata za sera ya kigeni ya nchi hiyo kwa kudai kuwa Marekani iko tayari kufanya mazungumzo na Iran, wakati huohuo ikiongeza kasi ya mashambulizi ya kijeshi ambayo yameingia usiku wa tisa mfululizo.

    Akizungumza na waandishi wa habari katika Kituo cha Pamoja cha Andrews nchini Maryland, kabla ya kuelekea katika mkutano wa ASEAN jijini Manila, Rubio amedai kuwa Iran imeendelea kutuma ishara za kutaka mazungumzo, ingawa hakutoa maelezo ya kina. Hata hivyo, amesisitiza kuwa mabadiliko ya tabia ya Iran ndiyo sharti la msingi kwa Marekani kubadili msimamo wake.

    Mvutano huu umejikita zaidi katika udhibiti wa njia muhimu ya usafirishaji mafuta duniani, Mlango-bahari wa Hormuz. Iran imesimamia msimamo wake wa kuzuia meli kutumia njia mbadala, jambo ambalo Marekani inatafsiri kama uvunjifu wa makubaliano ya Juni. Hali hiyo imesababisha mfululizo wa mashambulizi ya kulipiziana kisasi yaliyoacha meli kadhaa zikiwa zimeharibika.

    Katika kile kinachoonekana kama kukiri kwa Marekani kuhusu gharama kubwa za kiuchumi na kijeshi za uingiliaji wake, Rubio ametoa wito kwa mataifa mengine duniani kubeba mzigo wa ulinzi wa bahari. “Si kazi ya Marekani kulinda usafirishaji wa meli kwa ajili ya dunia nzima milele,” alisema Rubio, huku akisisitiza kuwa nchi nyingine zinapaswa kutoa rasilimali au fedha kusaidia jukumu hilo.

    Wachambuzi wanaona kuwa kauli hii ya Rubio inaashiria changamoto mpya kwa Washington, ikionyesha jinsi mzozo huu unavyoendelea kuibana Marekani kijeshi na kifedha, huku ikijaribu kuhalalisha uwepo wake kijeshi katika eneo ambalo mamlaka ya mataifa ya Kanda ya Kusini inazidi kuhoji uhalali wa ubeberu wa kigeni.

  • Ofisi ya Netanyahu yalaani tamko la Meya wa New York kuhusu kukamatwa kwake

    Ofisi ya Netanyahu yalaani tamko la Meya wa New York kuhusu kukamatwa kwake

    Ofisi ya Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, imelaani vikali kauli ya Meya wa New York, Zohran Mamdani, kufuatia hatua yake ya kusema kuwa anatafakari uwezekano wa kumkamata kiongozi huyo wa Israel pindi atakapohudhuria mkutano ujao wa Umoja wa Mataifa (UN).

    Katika mahojiano ya hivi karibuni, Meya Mamdani alibainisha kuwa anashauriana na timu ya wanasheria wa Jiji la New York ili kufahamu mipaka ya mamlaka yake katika kutoa amri kwa jeshi la polisi kumkamata kiongozi wa kigeni, akimrejelea Netanyahu.

    Kauli hiyo ya Meya imeibua mvutano wa kidiplomasia, huku ofisi ya Netanyahu ikionekana kuchukulia hatua hiyo kama uchokozi wa kisiasa dhidi ya kiongozi wao.

  • Moshe Ya’alon akiri kushindwa kwa Operesheni za kijeshi dhidi ya Iran

    Moshe Ya’alon akiri kushindwa kwa Operesheni za kijeshi dhidi ya Iran

    TEL AVIV, ISRAEL – Moshe Ya’alon, aliyekuwa Waziri wa Ulinzi wa utawala wa Israel, ametoa kauli nzito ya kukiri kuwa mashambulizi ya kijeshi yaliyoelekezwa dhidi ya Iran hayakufikia malengo yoyote yaliyokusudiwa, hatua ambayo imeiweka Tel Aviv katika mazingira magumu ya kidiplomasia.

    Katika tathmini yake ya wazi, Ya’alon amebainisha kuwa operesheni hizo zililenga kutimiza malengo makuu matatu: kuiangusha serikali ya Iran, kusambaratisha mpango wa nyuklia wa nchi hiyo, na kudhoofisha uwezo wake wa makombora. Hata hivyo, amekiri kuwa hakuna hata lengo moja kati ya hayo lililoweza kufikiwa.

    Kiongozi huyo wa zamani ameeleza kusikitishwa kwake na hali ya sasa, akibainisha kuwa washirika wao wa kimataifa, hususan Marekani, sasa wanaichukulia Israel kama mhusika mkuu wa kushindwa kwa operesheni hiyo.

    “Nafikiri tumejiingiza wenyewe katika matatizo, na jambo baya zaidi ni kwamba Marekani inatulaumu sisi,” alinukuliwa Ya’alon.

    Kauli hii ya Ya’alon imezua mjadala mpana ndani na nje ya Israel kuhusu ufanisi wa mikakati yao ya kijeshi katika ukanda huu, na inaonekana kama dhoruba ya kisiasa inayozidi kuweka wazi nyufa za kimkakati katika utawala wa Tel Aviv.