Utaridi 2.0 Staging

Lebo: Iran

  • Hormuz: Washington na Paris Zatoa Taswira Mbili Tofauti

    Hormuz: Washington na Paris Zatoa Taswira Mbili Tofauti

    Marekani na Ufaransa zimetoa taswira tofauti kuhusu hali ya usafiri katika Lango-Bahari la Hormuz, mojawapo ya njia muhimu zaidi za nishati duniani.

    Kamanda wa CENTCOM, Admeri Brad Cooper, anasema Marekani imefanikiwa kusaidia zaidi ya meli 2,000 za kibiashara kupita katika Hormuz chini ya ulinzi ulioratibiwa, huku zaidi ya mapipa bilioni moja ya mafuta ghafi yakisafirishwa kupitia njia hiyo katika takribani miezi miwili.

    Cooper pia anasema njia kuu za usafiri zimeondolewa mabomu ya majini na kiwango cha mafuta, gesi asilia iliyoyeyushwa na mizigo kilichopita katika wiki mbili zilizopita ni kikubwa zaidi kuliko wakati mwingine wowote katika miezi sita iliyopita.

    Lakini Rais wa Ufaransa Emmanuel Macron anatoa picha tofauti kuhusu hali ya jumla ya lango hilo.

    Macron amesema juhudi bado zinahitajika kupata utaratibu wa kufungua Hormuz na kurejesha uhuru wa usafiri, akieleza kuwa njia mbalimbali zinajadiliwa ili meli zaidi za mafuta na mizigo ziweze kupita hata kabla ya kufikiwa kwa makubaliano mapana.

    Kwa hiyo, tofauti kubwa iko katika tafsiri: Washington inaangazia meli zinazofanikiwa kupita chini ya ulinzi wa kijeshi, wakati Paris inaangazia ukweli kwamba usafiri wa kawaida na huru bado haujarejeshwa kikamilifu.

    Hivyo, swali si tu kama meli zinapita Hormuz — bali zinapita kwa kiwango gani, chini ya mazingira gani, na je hali hiyo inaweza kuitwa Lango-Bahari “limefunguliwa”?

  • Emir wa Qatar UNGA: Ataka Diplomasia Kumaliza Mgogoro wa Ghuba

    Emir wa Qatar UNGA: Ataka Diplomasia Kumaliza Mgogoro wa Ghuba

    NEW YORK — Emir wa Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani amesema Ghuba inapitia moja ya vipindi vyake hatari zaidi, lakini amesisitiza kuwa mgogoro unaohusisha Iran bado unaweza kutatuliwa kwa mazungumzo badala ya kuendelea kwa vita.

    Katika hotuba yake katika kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa, Sheikh Tamim ameweka diplomasia, kufunguliwa kwa Lango-Bahari la Hormuz na kuundwa kwa mfumo wa pamoja wa usalama wa kikanda katika kiini cha ujumbe wake.

    Vita na miaka ya kuahirisha suluhisho

    Emir amesema mgogoro wa sasa haukuibuka ghafla.

    Kwa mtazamo wake, ni matokeo ya miaka ya kuahirisha utatuzi wa migogoro, kutumia suluhisho za muda na kushindwa kujenga mfumo wa usalama unaokubalika kwa mataifa ya eneo.

    Qatar imesisitiza kuwa migogoro inapaswa kutatuliwa kupitia mazungumzo na makubaliano yanayoheshimu sheria za kimataifa, mamlaka ya nchi na haki za mataifa.

    Mfumo mpya wa usalama wa kikanda

    Moja ya hoja muhimu zaidi katika hotuba hiyo ilikuwa wito wa kuanzishwa kwa mfumo wa pamoja wa usalama wa kikanda.

    Mfumo huo, kwa mujibu wa Sheikh Tamim, unapaswa kuheshimu mamlaka, usalama na mipaka ya kila taifa na kuweka utatuzi wa migogoro kwa njia za amani mbele ya matumizi ya nguvu.

    Ameonya kuwa kutokuwepo kwa mfumo huo kumeruhusu mataifa ya eneo kuvutwa katika migogoro ambayo hayakutaka kushiriki.

    Hormuz na uchumi wa dunia

    Sheikh Tamim pia alielekeza macho kwenye Lango-Bahari la Hormuz.

    Kufungwa au kuvurugika kwa njia hiyo kuna athari zinazovuka Mashariki ya Kati kwa sababu ni njia muhimu ya usafirishaji wa nishati duniani.

    Emir amesema Qatar inaamini mgogoro wa Ghuba unaweza kutatuliwa kwa njia ya kidiplomasia, ikiwemo kurejesha uhuru wa usafiri katika Hormuz.

    Wakati huo huo, Doha imesisitiza kuwa itaendelea kulinda mamlaka, ardhi na watu wake.

    Palestina bado sehemu ya picha

    Hotuba hiyo haikuishia Iran na Ghuba.

    Sheikh Tamim pia alikosoa operesheni za Israel katika Gaza na Ukingo wa Magharibi na kusema suala la Palestina haliwezi kuachwa nje ya mjadala kuhusu mfumo wa haki wa kimataifa.

    Aliita kilichotokea Gaza “mauaji ya kimbari”; Israel imekanusha madai ya kufanya mauaji ya kimbari na imetetea operesheni zake kwa misingi ya usalama.

    Qatar yajitambulisha kama mpatanishi

    Ujumbe mkubwa wa Doha katika UNGA ulikuwa kwamba usalama wa Ghuba hauwezi kujengwa kupitia ushindi wa kijeshi wa upande mmoja.

    Qatar inataka mfumo ambao Iran, mataifa ya Ghuba na wadau wengine wanaweza kutatua tofauti zao kupitia mazungumzo, huku mamlaka ya kila nchi yakiheshimiwa.

    Katika eneo ambalo vita vimeathiri usafirishaji wa mafuta, miundombinu na Lango-Bahari la Hormuz, hoja ya Sheikh Tamim ilikuwa wazi: gharama ya kukosekana kwa diplomasia sasa haibaki Mashariki ya Kati pekee — inaifikia dunia nzima.

    Chanzo: Amiri Diwan ya Qatar, QNA

  • Iran: Mawasiliano na Marekani Yalifanyika Kupitia Qatar

    NEW YORK/TEHRAN — Iran imesema mawasiliano yake ya karibuni na Marekani yalifanyika kupitia Qatar kama mpatanishi na si kwa mazungumzo ya ana kwa ana, huku Tehran ikisema ilitumia njia hiyo kuwasilisha masharti yake ya kumaliza mgogoro.

    Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran, Esmaeil Baghaei, amesema mawasiliano hayo yalifanyika kupitia mpatanishi wa Qatar na yalilenga kuufikishia upande wa Marekani masharti yaliyowekwa na Tehran.

    Kauli hiyo inatoa ufafanuzi muhimu baada ya Rais wa Marekani Donald Trump kusema akiwa New York kwamba Iran imekuwa ikiwasiliana na Marekani na kwamba mawasiliano yalikuwa yakiendelea siku hiyo.

    Iran yaweka masharti yake

    Kwa mujibu wa Baghaei, Iran ilitumia mawasiliano hayo kuwasilisha masharti kadhaa kwa Marekani.

    Masharti hayo, kwa mujibu wa Tehran, yanajumuisha kumalizika kwa vita katika pande zote, kusitishwa kwa kile Iran inachokitaja kuwa hatua za uchokozi za Marekani, kuondolewa kwa zuio la baharini na kusitishwa kwa vita vya kiuchumi.

    Iran pia imetaka mali zake zilizozuiwa ziachiliwe.

    Tehran inaeleza hatua hizo kama msingi unaohitajika kabla ya kufikiwa kwa suluhisho pana la mgogoro.

    Hakukuwa na mazungumzo ya ana kwa ana

    Ufafanuzi wa Baghaei unaweka tofauti muhimu kati ya kuwepo kwa mawasiliano na kuwepo kwa mkutano wa moja kwa moja.

    Kwa mujibu wa maelezo ya Iran, ujumbe ulipelekwa kwa Marekani kupitia Qatar. Hivyo, Tehran haielezi mawasiliano hayo kama mkutano wa ana kwa ana kati ya maafisa wa Marekani na Iran.

    Qatar imekuwa na nafasi ya upatanishi katika migogoro mbalimbali ya Mashariki ya Kati na imeendelea kuwa na njia za mawasiliano na pande zinazokinzana.

    Trump: Iran inazungumza nasi

    Trump, kwa upande wake, amesema Iran imekuwa ikiwasiliana na Marekani na kuonyesha matumaini kwamba makubaliano yanaweza kufikiwa.

    “Wanataka kuzungumza nasi. Wamekuwa wakizungumza nasi, hata leo,” Trump amesema akiwa New York.

    Kauli hiyo haikueleza iwapo mawasiliano hayo yalikuwa ya moja kwa moja au kupitia mpatanishi.

    Hivyo, maelezo ya Tehran kwamba Qatar ndiyo iliyokuwa njia ya mawasiliano hayapingani moja kwa moja na uthibitisho wa Trump kwamba mawasiliano yalikuwa yanaendelea.

    Hormuz yabaki suala muhimu

    Mawasiliano hayo yanafanyika wakati Mlango-Bahari wa Hormuz ukiendelea kuwa sehemu muhimu ya mvutano kati ya Iran na Marekani.

    Tehran imeonyesha uwezekano wa kufungua tena njia hiyo muhimu ya baharini iwapo Marekani itapunguza shinikizo la kijeshi na kiuchumi dhidi yake.

    Hormuz ni moja ya njia muhimu zaidi duniani kwa usafirishaji wa mafuta na gesi. Kwa sababu hiyo, hatua yoyote kuelekea kufunguliwa kwake inaweza kuwa na athari kubwa kwa biashara ya kimataifa na masoko ya nishati.

    UNGA yatoa nafasi ya diplomasia

    Mawasiliano haya yanakuja wakati viongozi na wanadiplomasia kutoka mataifa mbalimbali wamekusanyika New York kwa kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa.

    Trump ametumia hotuba yake katika UNGA kuongeza shinikizo dhidi ya Iran, lakini wakati huohuo ameendelea kuonyesha kuwa mlango wa makubaliano haujafungwa.

    Iran nayo imeonyesha kuwa iko tayari kutumia njia za kidiplomasia, lakini inasisitiza kwamba masharti yake lazima yashughulikiwe.

    Kwa sasa, hakuna makubaliano rasmi yaliyotangazwa kati ya Washington na Tehran.

    Kinachothibitishwa ni kwamba mawasiliano yapo — lakini kwa mujibu wa Iran, Qatar ndiyo iliyokuwa daraja kati ya pande hizo mbili, si meza ya mazungumzo ya ana kwa ana.

    Chanzo: Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran, Reuters, Tasnim News

  • Trump UNGA: Aionya Iran, Atetea Vita na Kutaka Shinikizo Zaidi

    Trump UNGA: Aionya Iran, Atetea Vita na Kutaka Shinikizo Zaidi

    NEW YORK — Rais wa Marekani Donald Trump ametumia hotuba yake katika kikao cha 81 cha Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa (UNGA) kutetea vita vya Marekani dhidi ya Iran, huku akitoa onyo kali kwa Tehran na kutaka mataifa mengine kuongeza shinikizo la kiuchumi ili kuisukuma Iran kwenye makubaliano.

    Akizungumza mbele ya viongozi wa dunia mjini New York Jumanne, Septemba 22, Trump amesema hatua za kijeshi za Marekani na Israel dhidi ya Iran zilikuwa muhimu kwa kile alichokitaja kuwa kuzuia Tehran kupata silaha za nyuklia.

    Iran imekuwa ikikanusha kwamba mpango wake wa nyuklia unalenga kutengeneza silaha.

    Trump atoa onyo kali kwa Iran

    Sehemu kubwa ya hotuba ya Trump ilihusu vita vinavyoendelea kati ya Marekani na Iran.

    Trump amesema Marekani ina uwezo wa kuongeza kwa kiasi kikubwa mashambulizi dhidi ya Iran iwapo makubaliano ya kumaliza vita hayatapatikana. Pia amezitaka nchi nyingine kuitenga Tehran kiuchumi ili kuongeza shinikizo la kurejea kwenye mazungumzo.

    Kauli hizo zimekuja wakati kukiwa pia na ishara za uwezekano wa kurejea kwa diplomasia. Waziri wa Mambo ya Nje wa Marekani Marco Rubio amesema Washington iko tayari kufanya mazungumzo na Iran wakati wa UNGA, ingawa hadi Jumanne hakuna mkutano uliokuwa umepangwa rasmi.

    Wajumbe wa Iran waondoka ukumbini

    Wakati Trump akizungumza, sehemu kubwa ya ujumbe wa Iran iliondoka katika ukumbi wa Baraza Kuu, kwa mujibu wa Associated Press.

    Trump aliishutumu Tehran kwa kuchelewesha mazungumzo kuhusu mpango wake wa nyuklia na akatetea uamuzi wake wa kuanzisha operesheni za kijeshi dhidi ya Iran.

    Mvutano huo umeifanya UNGA ya mwaka huu kuwa jukwaa muhimu la kufuatilia iwapo lugha kali ya pande hizo mbili inaweza hatimaye kutoa nafasi kwa mazungumzo.

    Vita vya Ukraine

    Trump pia amezungumzia vita kati ya Urusi na Ukraine na kueleza kutoridhishwa kwake na kuendelea kwa mashambulizi dhidi ya miundombinu ya nishati licha ya juhudi za Washington kusukuma makubaliano ya kupunguza mashambulizi hayo.

    Rais wa Ukraine Volodymyr Zelenskyy yuko New York na anatarajiwa kufanya mazungumzo na Trump huku Kyiv ikiendelea kutafuta msaada zaidi wa kijeshi na kidiplomasia.

    Marekani na mfumo wa kimataifa

    Hotuba hiyo pia imeendeleza msisitizo wa Trump kuhusu mamlaka ya taifa na kuweka maslahi ya Marekani mbele katika mahusiano ya kimataifa.

    Ujumbe huo unakuja wakati Umoja wa Mataifa wenyewe ukikabiliwa na mjadala kuhusu nafasi yake katika dunia yenye migogoro mingi, matatizo ya kifedha na ushindani unaoongezeka kati ya mataifa makubwa.

    Kwa upande mwingine, Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa António Guterres ametumia hotuba yake ya mwisho ya UNGA akiwa madarakani kutetea ushirikiano wa kimataifa na kuonya dhidi ya kuendelea kudhoofika kwa mfumo wa kimataifa.

    Tofauti hizo zimeweka wazi moja ya mijadala mikubwa ya UNGA 2026: je, mataifa yataendelea kutafuta suluhisho kupitia taasisi za kimataifa, au siasa za nguvu na maslahi ya kitaifa zitazidi kutawala mahusiano ya dunia?

    Chanzo: Reuters, Associated Press

  • Korea Kusini Yakataa Kutuma Wanajeshi Katika Vita Dhidi ya Iran

    Korea Kusini Yakataa Kutuma Wanajeshi Katika Vita Dhidi ya Iran

    Kifupi: Rais wa Korea Kusini, Lee Jae Myung, amesema nchi yake haitatuma wanajeshi au mali za kijeshi kwa namna itakayoifanya Seoul kushiriki katika vita dhidi ya Iran, licha ya shinikizo kutoka Washington la kutaka washirika wake kuongeza mchango wao wa kijeshi katika eneo hilo.

    SEOUL, Korea Kusini — Rais Lee Jae Myung amesema Ijumaa kuwa Korea Kusini haitapeleka wanajeshi wala mali za kijeshi katika operesheni zitakazoifanya nchi hiyo kushiriki au kuingilia moja kwa moja vita dhidi ya Iran.

    “Hakutakuwa na utumaji ambao utatufanya tushiriki au kuingia vitani. Ninaweza kusema hilo wazi kabisa,” Lee amesema katika mkutano na waandishi wa habari.

    Amesisitiza kuwa kanuni ya Korea Kusini ya kutoshiriki wala kuingilia vita itaendelea kutumika.

    Kauli hiyo inakuja wakati Marekani ikiwa imekuwa ikiitaka Seoul kuchukua nafasi kubwa zaidi katika juhudi za kulinda usafiri wa majini katika Mlango-Bahari wa Hormuz.

    Ulinzi wa Meli Bado Unajadiliwa

    Lee, hata hivyo, ametenganisha wazi kushiriki katika vita na kulinda maslahi ya moja kwa moja ya Korea Kusini.

    Amesema Seoul bado ina wajibu wa kufanya shughuli za kiwango cha chini zinazohitajika kulinda meli zake za biashara, usafirishaji wa mafuta ghafi pamoja na usalama wa raia wake.

    Serikali yake inafikiria namna ya kuimarisha shughuli za kikosi cha majini cha Cheonghae, ambacho tayari kinafanya operesheni katika eneo hilo.

    Lee amesema hatua hizo hazitahusisha kutuma vikosi vya mapambano au kuwaweka wanajeshi wa Korea Kusini chini ya amri ya kigeni kwa namna inayoweza kuwaingiza vitani.

    Shinikizo Kutoka Washington

    Msimamo wa Seoul unakuja huku utawala wa Rais Donald Trump ukiendelea kushinikiza baadhi ya washirika wa Marekani kuongeza mchango katika kulinda njia muhimu za baharini wakati wa vita dhidi ya Iran.

    Korea Kusini ina sababu kubwa ya kufuatilia usalama wa Hormuz kutokana na umuhimu wa njia hiyo kwa usafirishaji wa mafuta unaohudumia uchumi wake.

    Hivyo, Seoul inakabiliwa na mizani nyeti: kulinda meli na usalama wake wa nishati bila hatua hizo kutafsiriwa kuwa kujiunga na operesheni za kijeshi dhidi ya Iran.

    Muktadha na Athari

    Uamuzi wa Lee una umuhimu zaidi ya Korea Kusini.

    Washington ina mtandao mkubwa wa washirika katika Asia na Ulaya, lakini kiwango ambacho kila mshirika yuko tayari kushiriki katika operesheni zinazohusiana na vita vya Iran kinatofautiana.

    Msimamo wa Seoul unaonyesha tofauti kati ya kuunga mkono usalama wa njia za biashara za kimataifa na kuingia moja kwa moja katika vita.

    Kwa Korea Kusini, mpaka uliowekwa na Lee ni wazi: kulinda meli, mafuta na raia kunaweza kujadiliwa — kuingia vitani dhidi ya Iran, hapana.

    Vyanzo: Reuters, Yonhap News Agency, Korea Times

  • Gharama ya Vita na Iran Yafikia Dola Bilioni 38, Yatarajiwa Kuongezeka Bilioni 3 Kila Mwezi

    Gharama ya Vita na Iran Yafikia Dola Bilioni 38, Yatarajiwa Kuongezeka Bilioni 3 Kila Mwezi

    Ofisi ya Bajeti ya Bunge la Marekani (CBO) inakadiria kuwa vita vya Marekani dhidi ya Iran vilivyodumu kwa miezi sita vimegharimu dola bilioni 38 hadi Agosti 1, huku matumizi yakitarajiwa kuongezeka kwa dola bilioni 3 kila mwezi kutokana na kupungua kwa akiba ya silaha, kupanda kwa bei za nishati na shinikizo la mikopo.

    Tathmini hiyo inaonyesha kuongezeka kwa gharama za vita ambavyo pia vimepunguza akiba ya silaha za Marekani, kuharibu miundombinu ya kijeshi na kuchangia kupanda kwa bei za nishati.

    CBO ilisema Jumanne kuwa vita hivyo vinaweza kuongeza kiwango cha mfumuko wa bei kwa asilimia 0.5 katika miezi mitatu ya kwanza ya mwaka 2027.

    Silaha Zachangia Sehemu Kubwa ya Gharama

    Kwa mujibu wa CBO, sehemu kubwa zaidi ya matumizi hayo inatokana na matumizi ya haraka ya silaha za Marekani.

    Taasisi hiyo inakadiria kuwa kurejesha akiba ya silaha zilizoathirika kunaweza kuchukua miaka mitano. Reuters iliripoti mwezi Agosti kwamba Marekani ilikuwa imetumia “karibu makombora yake yote” ya masafa marefu yanayoongozwa kwa usahihi katika vita hivyo.

    Waziri wa Ulinzi wa Marekani, Pete Hegseth, aliwaambia maseneta Julai 21 kwamba gharama zinazohusiana na vita zilikuwa takribani dola bilioni 37.5, kiwango kilicho karibu na makadirio ya CBO.

    Katika kikao hicho, Hegseth aliomba karibu dola bilioni 90 za ufadhili wa dharura ili kujenga upya akiba ya silaha.

    “Bila fedha hizi, tutakabiliwa na upungufu mkubwa,” alisema.

    CBO imesema upungufu wa silaha muhimu, zikiwemo makombora ya kuzuia mashambulizi, unaweza kupunguza uwezo wa Pentagon kukabiliana na mgogoro mwingine mkubwa, ikiwemo uwezekano wa mapigano yanayohusisha China na Taiwan.

    Pentagon Yapinga Madai ya Upungufu wa Silaha

    Kwa mujibu wa CBO, Wizara ya Ulinzi ya Marekani haikushirikiana na wakaguzi wa fedha wa Bunge katika uchunguzi huo.

    Hata hivyo, maafisa wa Pentagon walipinga tathmini ya ripoti kuhusu upungufu wa silaha.

    “Tuna kila kinachohitajika kufanya mashambulizi wakati na mahali atakapochagua rais,” alisema msemaji mkuu wa Pentagon, Sean Parnell.

    Msemaji wa Ikulu ya White House, Anna Kelly, alisema jeshi la Marekani lina “silaha, risasi na akiba zaidi ya kutosha” kutekeleza malengo ya kimkakati ya Amiri Jeshi Mkuu.

    Uchunguzi wa CBO uliombwa na Brendan Boyle, Mwanademokrasia mwandamizi katika Kamati ya Bajeti ya Baraza la Wawakilishi.

    Boyle alikosoa gharama za kifedha na kibinadamu za vita hivyo, akisema ripoti inaonyesha kuwa vita vimewagharimu walipa kodi “makumi ya mabilioni ya dola na gharama zinaendelea kuongezeka.”

    Wanajeshi 18 wa Marekani wamefariki katika vita hivyo.

    Gharama Nyingine Hazijajumuishwa

    Makadirio ya dola bilioni 38 hayajumuishi gharama zote zinazohusiana na vita.

    Ripoti hiyo haikujumuisha gharama za mashambulizi ya hivi karibuni dhidi ya meli za kibiashara katika Mlango-Bahari wa Hormuz wala mashambulizi dhidi ya vituo vya kijeshi vya Marekani katika eneo hilo.

    Pia haikujumuisha gharama za mikopo inayotumika kufadhili vita, ambazo CBO imesema zinaweza kuongeza makumi ya mabilioni ya dola.

    Tathmini tofauti ya Mkaguzi Mkuu wa Pentagon iliweka gharama hadi Juni 19 kuwa dola bilioni 33.4. Makadirio hayo yalijumuisha takribani dola milioni 184 za uharibifu wa vituo vya kidiplomasia vya Marekani uliosababishwa na mashambulizi ya Iran.

    Mkaguzi Mkuu pia aliripoti kuwa Iran ilikuwa imeharibu au kubomoa mamia ya majengo katika kambi za Marekani Mashariki ya Kati, pamoja na ndege za kivita, ndege za kujaza mafuta angani na droni.

    Athari kwa Nishati na Uchumi

    Athari za kiuchumi zinaenda zaidi ya matumizi ya moja kwa moja ya kijeshi.

    Mashambulizi ndani na karibu na Mlango-Bahari wa Hormuz, pamoja na mashambulizi dhidi ya miundombinu ya nishati katika mataifa jirani ya Ghuba, yamechangia kupanda kwa bei za nishati.

    Kabla ya vita, takribani asilimia 20 ya mafuta ya dunia yalikuwa yakipitia njia hiyo ya baharini.

    CBO inatarajia usumbufu huo kuchangia ongezeko la asilimia 0.5 la mfumuko wa bei katika robo ya kwanza ya mwaka 2027.

    Matumizi hayo yanakuja wakati deni la umma la Marekani limevuka dola trilioni 40, na kuongeza mjadala kuhusu athari za muda mrefu za vita kwa fedha za serikali.

    Rais Donald Trump amekuwa akilinganisha mara kwa mara vita vya Iran na vita vya Marekani nchini Iraq na Afghanistan.

    Kwa mujibu wa takwimu zilizoripotiwa na Reuters, vita vya Iraq vilivyodumu miaka minane viligharimu dola trilioni 2, huku mradi wa Costs of War wa Chuo Kikuu cha Brown ukikadiria kuwa vita vya Afghanistan vilivyodumu miongo miwili viligharimu dola trilioni 2.3.